Skip to main content

ოზურგეთის მაზრის ექიმები

1916 წლამდე, ოზურგეთში პირველი საავადმყოფოს გახსნამდე, გურიის მოსახლეობა  მწვავედ განიცდიდა სამედიცინო მომსახურების ნაკლებობას, გავრცელებული იყო ექიმბაშობა, შელოცვები, ცრურწმენები.

1838 წლამდე ექიმის შტატი შეუვსებელი იყო. 1838 წელს, როცა გურიაში რუსეთის დროებითი სამხედრო მმართველობა იყო, ექიმად დანიშნეს გერმანელი ადოლფ მორიცი, რომელიც 1841 წლამდე მუშაობდა. 1841 წლიდან უკვე ოზურგეთის ახალშექმნილი მაზრის ექიმად პოლონელი სილვესტრ ვასილის ძე პეშკოვსკი დაინიშნა, რომელიც 1848 წლამდე მუშაობდა.

1848 წელს ექიმის პოსტი ვაკანტური იყო. 1849 წელს ექიმად დანიშნული იყო ემინგერი. 1850 წელს მაზრის ექიმი იყო ანტონ იაკობის ძე იანისლავსკი. 1851-58 წლებში ექიმის პოსტი ვაკანტური იყო. ამ პერიოდში წელს დაემატა ბებიაქალის შტატი.

1859 წელს მაზრის ექიმი იყო იოსებ გიორგის ძე სააკაშვილი. დაიბადა გორში ქართველ კათოლიკეთა ოჯახში. მან მნიშვნელოვანი როლი შეასრულა 1857 წელს ოსმალეთის იმპერიიდან შემოსული შავი ჭირის ეპიდემიასთან ბრძოლაში.

1860 წელს მაზრის ექიმი იყო ანტონ ფერდინანდ მილევსკი. 1861-62 წლებში ექიმის თანამდებობა ვაკანტური იყო. 1863-1865 წლებში მაზრის ექიმი იყო ეგორ ამიროვი.

1866-1873 წლებში მაზრის ექიმად მუშაობდა ვასილ გიორგის ძე გამრეკელი. გამრეკელი დაიბადა ახალციხელი დეკანოზის ოჯახში. იყო ძალიან პოპულარული გურიის მოსახლეობაში. 1869 წელს გადაიყვანეს ქუთაისის მაზრაში, მაგრამ ოზურგეთლების თხოვნთ დააბრუნეს. კითხულობდა საჯარო ლექციებს და ხელს უწყობდა სანიტარულ ჰიგიენური ნორმების დამკვიდრებას, მოსახლეობას მოუწოდებდა ქუჩების დასუფთავებისკენ, სახლებში ორმული საპირპარეშოების მოწყობისკენ, ცხოველების გვამების შორს დამარხვისკენ, სასაფლაოების დასახლებიდან შორს მოწყობისკენ.

1874-1876 წლებში მაზრის ექიმი იყო იური ზალესკი.

1877-1900 წლებში მაზრის ექიმი იყო არტემ დავიდიანცი. დავიდიანცი დაიბადა ერევანში და 1874 წელს დაამთავრა მოსკოვის უნივერსიტეტის სამკურნალო ფაკულტეტი. დავიდიანცის სახელს უკავშირდება კურორტ ბახმაროს აღმოჩენა. მან შეამჩნია, რომ ჭლექით დაავადებული ადამიანები გურიის მთებიდან განკურნებულები ბრუნდებოდნენ და მოაწყო ექსპედიცია ამ ადგილების სამკურნალო თვისებების შესასწავლად. ბახმაროს მთავარ მოედანს დღემდე დავიდიანცის სახელი ჰქვია. მაზრის მოსახლეობაში დავიდიანცის საქმიანობით უკმაყოფილონიც იყვნენ. მას უჩიოდნენ იმის გამო, რომ მხოლოდ ქალაქის მცხოვრებლებს ემსახურებოდა, ხოლო სოფლელისთვის მისი წაყვანა დიდ ხარჯებთან იყო დაკავშირებული, რომ ქართული არ იცოდა და რომ უსაფუძვლოდ ერჩოდა პრაქტიკოს ექიმ იაგორ თაყაიშვილს. თაყაიშვილი 1875-79 წლებში ცხოვრობდა და მუშაობდა ლიხაურში და ხალხის კმაყოფილებასაც იმსახურებდა. დავიდიანცმა 20 წელზე მეტი იმსახურა მაზრის ექიმად. გარდაიცვალა 1902 წელს თბილისში.

1900-1914 წლებში მაზრის ექიმი იყო დიმიტრი ერისთავი. ერისთავი იყო პირველი მაზრის ექიმთა შორის, რომელიც ადგილობრივი, ოზურგეთის მაზრაში დაბადებული იყო. ის 1859 წელს დაიბადა გორაბერეჟოულში, ერისთავების სასახლეში. განათლება მიიღო კიევის უნივერსიტეტის სამედიცინო ფაკულტეტზე. იყო პირველი ექიმი, რომელიც კვალიფიციურ ქირურგიულ დახმარებას უწევდა გურიის მოსახლეობას. მისი მოწადინებით გაიხსნა ქალაქში პირველი აფთიაქი. ამავდროულად 1910-იან წლებში იყო ქალაქის საკრებულოს წევრი და ქალაქის თავი. თანამდებობიდან გაათავისუფლეს, რადგან 1914 წელს ქუთაისში გამართულ ერთ-ერთ მეჯლისზე, რომელიც ხელი არ ჩამოართვა ქუთაისის გუბერნატორ სლავოჩინსკის. ამის გამო ერისთავი ჯერ რაჭაში, შემდეგ შორაპნის მაზრაში გადაასახლეს და ერთი წლის შემდეგ დააბრუნეს ოზურგეთში. ერისთავის შემდეგ 1915 წლიდან მაზრის ექიმი იყო ალ. ანთაძე.

დიმიტრი ერისთავი
1916 წელს ერისთავმა საკუთარ სახლში გახსნა მაზრაში პირველი საავადმყოფო. საავადმყოფო ერისთავის ეზოში მოქმედებდა 1979 წლამდე, შემდეგ კი იქ ბავშვთა საავადმყოფო განთავსდა. ერისთავი დაკრძალეს ოზურგეთში, საკუთარ ეზოში, ქუჩას, კი დღემდე მისი სახელი ჰქვია. მემორიალური დაფა, წარწერით „აქ, მის მიერ აგებულ საავადმყოფოში ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა ოზურგეთის მაზრის ექიმი დიმიტრი კონსტანტინეს ძე ერისთავი, 1862 – 1924“ ამ წლის ზაფხულამდე იდგა იმავე ეზოში, სანამ ავტოსამრეცხაოს მოწყობის გამო არ აიღეს.

მემორიალური დაფა, რომელიც იდგა ბავშვთა საავადმყოფოს ეზოში

გაზეთ „ლენინის დროშის“ მასალებიდან

Comments

Popular posts from this blog

გურიის ფეოდალები

გურიის თავადები ვახუშტი ბატონიშვილის ცნობით ფლობს გურიას გურიელი და იტყვის ვარდანის ძეობასა, და სხუანი მის ქვეშენი არიან ესენი: თავდგირიძე და ამილახორი, ჩავიდნენ სამცხიდან, შარვაშისძე მოვიდა აფხაზეთიდამ, ბერიძე, კვერღელისძე, ბერეჟიანი, ნაკაშიძე დასხუანი, აგრეთვე აზნაურნიცა XIX საუკუნეში, დიმიტრი ბაქრაძის თანახმად, გურიაში თავადების შემდეგი გვარები იყო: გურიელი გურიელები გვარად სინამდვილეში ვარდანისძეები იყვნენ, ხოლო გურიელობა კი იყო მათი ტიტული, როგორც გურიის მფლობელებისა. ისინი თავიდან გურიის ერისთავები, XVI საუკუნიდან კი დამოუკიდებელი მთავრები  იყვნენ. გურიელად იწოდებოდა ფეოდალური სახლის უფროსი, სახლის სხვა წევრები - ბატონიშვილებად. გურიელების საზაფხულო რეზიდენცია იყო უჩხუბი, ზამთრისა კი - ოზურგეთი , მამია V გურიელმა რეზიდენცია მთლიანად ოზურგეთში გადაიტანა. საგვარეულო საძვალე - შემოქმედის ეკლესია , საბატონიშვილო - ლესა .  გურიელების გერბი ნაკაშიძე გურიელების შემდეგ გურიის ყველაძე ძლიერი და მდიდარი გვარი იყო. ნაკაშიძეების საგვარეულო მოდის...

მეგრული ტოპონიმები და გვარები გურიაში

გურია, სანამ გურულების წინაპარი მესხების ერთი ნაწილი ამ ტერიტორიაზე დასახლდებოდა, ეკავათ ზანურ (მეგრულ-ლაზურ) ენაზე მოსაუბრე ხალხს. ეს არის ახსნა იმისა, თუ რატომაა ხშირი გურიაში ზანური წარმოშობის ტოპონიმები, ასევე მეგრული დაბოლოების მქონე გვარები. მეგრულ-ლაზური ტოპონომიკა დღევანდელი გურიის ტერიტორიაზე VII-VIII საუკუნეების შემდეგ თანდათანობით ჩაანაცვლა ქართულმა, თუმცა ცალკეული ტოპონიმი მაინცაა შემორჩენილი. ამის მიზეზი იყო ქართულ ენაზე მოსაუბრე ტომების ლტოლვა მესხეთიდან ზღვისკენ, რაც განპირობებული იყო ერთი მხრივ ამ ხალხების მიერ ზღვაზე გასასვლელის ძიებით, ხოლო მეორე მხრივ, ქართლში არაბთა შემოსევებით. ( ჯავახიშვილი ი. , ქართველი ერის ისტორია წ I, 1960;  მაკალათია ს.,„სამეგრელოს ისტორია და ეთნოგრაფია“; 1941 ) ჰიდრონიმები : ორაგვისღელე , ოჩორჩხა (მთისპირი), ოკვანე, ოსკოჭინე (ჩაისუბანი) ოყვავილა (ქვემო აკეთი) ქალაქების და სოფლების დასახელებები: ოზურგეთი - მეგრული თავსართი „ო“ შეესაბამება ქართულ თავსართს „ა“ (ო-ზურგ-ეთი, სა-ზურგ-ეთი). ოზურგეთი და მისი შემოგარენი ზურგის ფუნქციას ასრულ...

შევარდნაძე გურიაში 1981 / Eduard Shevardnadze in Guria, 1981

1981 წელს მახარაძის რაიონს ედუარდ შევარდნაძე ესტუმრა. მან 18 დეკემბერს გახსნა მე-18 არმიის საბრძოლო დიდების მუზეუმი. ამანამდე, სანამ ექვთიმეობა აღინიშნებოდა და ძეგლი გაიხსნებოდა, ლიხაურს ეწვია მაშინდელი საქ. კომპარტიის ცეკას პირველი მდივანი ედუარდ შევარდნაძე, რომელიც 1981 წლის დეკემბერში იყო ჩასული ქალაქ მახარაძეში მე-18 არმიის საბრძოლო დიდების მუზეუმის გასახსნელად. გარდა ლიხაურისა, შევარდნაძე სტუმრობდა ბახვს, სადაც ბახვის მანიფესტის მემორიალი გახსნა. შევარდნაძე ლიხაურში  მარცხნიდან მეორე გენადი კოლბინი - ცეკას მეორე მდივანი, ზურაბ პატარიძე - მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე, მიხაკო ორაგველიძე, ედეუარდ შევარდნაძე, სოლიკო ხაბეიშვილი შევარდნაძე მარადიულ ცეცხლთან ლიხაურის ცენტრში შევარდნაძე ექვთიმე თაყაიშვილის ძეგლთან „ბახვის მანიფესტის მემორიალის გახსნა, მარცხნივ ედუარდ შევარდნაძე, მარჯვნიდან მეორე მამია კილაძე -  გაზეთ „ლენინის დროშის“ რედაქტორის მოადგილე, მარჯვნივ ოთარ თენეიშვილი მახარაძის რაიკომის პირველი მდივანი. ბახვი

როგორ მოხვდა ერეკლე II-ის ხმალი გურიაში

1770 წელს ასპინძის ბრძოლაში გამარჯვების შემდგომ ქართლ-კახეთის მეფე ერეკლე II-მ, ოდიშის მთავარ კაცია II დადიანს საჩუქრად ხმალი გაუგზავნა. საჩუქრის გაგზავნის მიზეზი შესაძლოა ის იყო, რომ კაცია დადიანი ერეკლე II-ის სიმამრი იყო, მაგრამ არსებობს მეორე ვერსიაც. რუსული წყაროების ცნობით, დადიანს საკმაოდ ორჭოფული პოზიცია ეკავა რუსეთ-ოსმალეთის 1768-1774 წლების ომში და ერეკლეს მხარი არ დაუჭირა და ასპინძის ბრძოლაში მონაწილეობა არ მიიღო. ბრძოლაში გამარჯვების შემდეგ ერეკლემ დადიანს ხმალი გამარჯვების ნიშნად გაუგზავნა. ასე იყო თუ ისე, 1770 წლიდან დადიანებთან ინახებოდა ფოლადის პირის მქონე (სიგრძე - 93 სმ, სიგანე - 3,5 სმ), ვერცხლით ნაჭედი, ოქროთი შემკული ხმალი, რომელსაც ვადასთან ახლოს პირის სიბრტყეზე ჰქონდა წარწერა „მეფემან ერეკლე დადიანს ვუძღვენი“ . ხმალი მემკვიდრეობით გადაეცემოდა დადიანებს, სანამ ის არ გახდა საკუთრება დავით დადიანისა, რომელიც იყო ოდიშის უკანასკნელი მთავარი 1840-1853 წლებში. ოდიშის სამთავრო ჯერ კიდევ არსებობდა მაგრამ უკვე ...

გურულების შესახებ

იაკობ გოგებაშვილი: წინათ, მეთვრამეტე საუკუნეში, გურიას ეჭირა დიდი ადგილი, ბევრად მეტი ახლანდელზედ. ახლანდელი ჩვენი გურია კი შეადგენს მხოლოდ ქუთაისის გუბერნიის ერთ მცირე - ოზურგეთის მაზრას, რომელშიაც მცხოვრებლების რიცხვი არის 100 000. გურული მეტად ჩქარია ლაპარაკში, მოძრაობაში, საქმეში, უყვარს პირდაპირობა და სძულს პირმოთნეობა. სწრაფად მოსდის გული, თოფის წამალივით იცის აფეთქება; მაგრამ ჩქარა ისევ მშვიდდება. სიმარჯვით და გულადობით გურულები განთქმულნი არიან. განათლებასაც გატაცებით მისდევენ. დიმიტრი ყიფიანი: ეს არის უაღრესად მოთაკილე და წყენის ფიცხად ამყოლი ხასიათი გურულებისა... გაისმა ჯერ კვნესა, მერე ყვირილი, შემდეგ ტკაც-ტკუც და აპრიალდა ერთბაშად გურია, ეს პატარა, მშვენიერი მხარე, დასახლებული მართლმადიდებელი, პატიოსანი, მამაცი ხალხით თედო ჟორდანია გურიის კუთხე დამივლია ამ ოციოდ წლის წინედ, როდესაც უცხოელების კულტურას ამ ხალხზე შესამჩნევი გამრყვნელი გავლენა არ მოეხდინა. უსწავლელ-უწიგნო გლეხ-კაცებმა გამაკვირვეს მათის დიდებულ სიტყვა-პასუხით, ,,ჯენტლმენობით” – ზრდილობით, ძველებურ ქა...