Skip to main content

გურიის უცნობი სოფლები

გურიის სოფლები, რომლებიც დღეს სოფლის სახით აღარ გვხვდება. ზოგიერთი ტოპონიმი გამქრალია, ზოგიერთი კი შეერწყა სხვა სოფელს

ბუხულვაური

ბულუხვაურს იხსენიებს დიმიტრი ბაქრაძე, 1873 წელს, მდებარეობდა ნიგოითიდან ჯუმათისკენ მიმავალ გზაზე, სოფლების ზემო ჩიბათის, ბაღლეფის, ყელასა და ჩოჩხათის შემდეგ. ბულუხვაურის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია არქიმანდრიტ არსენ მგალობლიშვილის მიერ 1828 წელს შედგენილ ჯუმათის ეპარქიის ეკლესიების სიაში, ასევე ფიქსირდება იმერეთის სინოდის კანტორის მეტრიკული წიგნების საძიებელში 1871-1915 წლებში. 1911 წელს ბულუხაურში ცხოვრობდა 624 ადამიანი. 1917 წლის კავკასიის კალენდრით შედიოდა ჯუმათის სასოფლო საზოგადოებაში.

თარმოწამე, მთავარმოწამე

მდებარეობდა ჯურუყვეთს, გულიანსა და ჯიხანჯირს შორის. იდგა წმინდა გიორგის ქვის ეკლესია. მის სამრევლოში შედიოდა 78 კომლი. იხსენიება არქიმანდრიტ არსენ მგალობლიშვილის მიერ 1828 წელს შედგენილ ჯუმათის ეპარქიის ეკლესიების სიაში.
 
ნაურმევი
 
მდებარეობდა ბაილეთის ახლოს, ნაურმევში შედგა ჯუმათის, სილაურის და ახალსოფლის გლეხობის შეკრება ბაილეთში პირველი მაისის მიტინგის დასაგეგმად. 1917 წლის კავკასიის კალენდრით შედის ჯუმათის სასოფლო საზოგადოებაში

სტეფანწმინდა

იხსენიება არქიმანდრიტ არსენ მგალობლიშვილის მიერ 1828 წელს შედგენილ შემოქმედის ეპარქიის ეკლესიების სიაში. იდგა წმინდა სტეფანეს ხის ეკლესია, მრევლი - 36 კომლი.

კიტოზეთი

1805 წელს სოფელში ჩადის რუსეთის სამეცნიერო ექსპედიცია სპილენძის მადნის შესასწავლად. 

იხსენიება არქიმანდრიტ არსენ მგალობლიშვილის მიერ 1828 წელს შედგენილ შემოქმედის ეპარქიის ეკლესიების სიაში. იდგა წმინდა გიორგის ხის ეკლესია, მრევლი - 50 კომლი. 1833 წელს იყო ორი მღვდელი და 1 დიკვანი. 

სოფელს იხსენიებენ დუბროვინი და პოტო. ქველი ჩხატარაიშვილის მიხედვით 1835 წ. შედის შემოქმედის სამოურავოში, სოფელ კარისყურესთან ახლოს დატანილია კავკასიის სამხედრო ოლქის 1842 წლის რუკაზე

გეშთიმანია

გეთსიმანიის დამახინჯებული ფორმა უნდა იყოს. აქ იყო მთავარანგელოზთა ხის ეკლესია. მის სამრევლოში შედიოდა 40 კომლი. იხსენიება არქიმანდრიტ არსენ მგალობლიშვილის მიერ 1828 წელს შედგენილ ჯუმათის ეპარქიის ეკლესიების სიაში.

ღვედი

ღვედის ეკლესია და სოფ ღვედი 1820 წელს ააოხრა რუსეთის იმპერიის ჯარმა აჯანყების აჩახშობის დროს. იმ დროინდელი ცნობით ნახსენებია გულიანთა ახლოს. ქ იყო წმინდა ანდრია მოციქულის ქვის ეკლესია. მის სამრევლოში შედიოდა 78 კომლი. იხსენიება არქიმანდრიტ არსენ მგალობლიშვილის მიერ 1828 წელს შედგენილ ჯუმათის ეპარქიის ეკლესიების სიაში. ეს ტერიტორია ამჟამად შედის სოფელ ჯიხანჯირში

კუნჭული

აქ იყო მთავარანგელოზის ქვის ეკლესია. სიძველის გამო დანგრევის პირას იყო მისული. მის სამრევლოში შედიოდა 14 კომლი. იხსენიება არქიმანდრიტ არსენ მგალობლიშვილის მიერ 1828 წელს შედგენილ ჯუმათის ეპარქიის ეკლესიების სიაში.

ნიგოზდიდი

აქ იყო წმინდა გიორგის ქვის ეკლესია. მის სამრევლოში შედიოდა 93 კომლი. იხსენიება არქიმანდრიტ არსენ მგალობლიშვილის მიერ 1828 წელს შედგენილ ჯუმათის ეპარქიის ეკლესიების სიაში.მანამდე იხსენიება იმერეთის აჯანყების დროს (1819-20), როცა რუსეთის სარდალმა ველიამინოვმა აიღო ეს სოფელი სხვა სოფლებთან ერთად

ნაფარახევი



ოჩე

მდებარეობდა გურიის საჯავახოში, მდინარე ხევისწყალზე. 1883 წლისთვის მოსახლეობისგან დაცლილი იყო. 1880-90-იან წლებში აქ იმართებოდა პეტრე-პავლობის ბაზრობა ივნისში. ოჩე იხსენიება ასევე 1920 წლის „გურიის ერობის მოამბეში“ N18, როგორც ადგილი კოხნარის თემში, სადაც ოზურგეთის მაზრის ერობამ დააწესა ბაზრობა ყოველ კვირა დღეს. ოჩე ნიშნავს ახალ გაკაფულ ადგილს, კარგ, მოხნულ მიწას.

აბუთვანი

მოხსენიებულია 1910 წლის კავკასიის კალენდარში, ჩოხატაურის უბანში, 1908 წლის მონაცემებით ცხოვრობდა 244 ადამიანი, გურულები. შედიოდა ზემო ხეთის საზოგადოებაში. ქველი ჩხატარაიშვილის მიხედვით ობუთვანი.

ქვემო ბანი

მოხსენიებულია 1910 წლის კავკასიის კალენდარში, ჩოხატაურის უბანში, 1908 წლის მონაცემებით ცხოვრობდა 752 ადამიანი, გურულები

ბეღლები

მოხსენიებულია 1910 წლის კავკასიის კალენდარში, გურიანთის უბანში, 1908 წლის მონაცემებით ცხოვრობდა 926 ადამიანი, იმერლები

გოგომერია

მოხსენიებულია 1910 წლის კავკასიის კალენდარში, ჩოხატაურის უბანში, ერკეთის თემში, 1908 წლის მონაცემებით ცხოვრობდა 32 ადამიანი, გურულები.

ჯვარი

მოხსენიებულია 1910 წლის კავკასიის კალენდარში, გურიანთის უბანში, 1908 წლის მონაცემებით ცხოვრობდა 470 ადამიანი, გურულები. 1911-ში 564.

პაიჭაძისეული

მოხსენიებულია 1910 წლის კავკასიის კალენდარში, ჩოხატაურის უბანში, 1908 წლის მონაცემებით ცხოვრობდა 65 ადამიანი, გურულები. შედიოდა ბასილეთის საზოგადოებაში (1914) იგივეა, რაც წიფნაგვარა

ფატარი

მოხსენიებულია 1910 წლის კავკასიის კალენდარში, გურიანთის უბანში, 1908 წლის მონაცემებით ცხოვრობდა 120 ადამიანი, გურულები. აქ დაიბადა ფილიპე მახარაძე. 1911 წელს ცხოვრობდა 150 ადამიანი. დღეს ეს სოფელი შერწყმულია უშუალოდ შემოქმედთან

ტობათი

მოხსენიებულია 1910 წლის კავკასიის კალენდარში, ჩოხატაურის უბანში, 1908 წლის მონაცემებით ცხოვრობდა 748 ადამიანი, გურულები. შედიოდა ამაღლების საზოგადოებაში

ვოსკრესენკოე

მოხსენიებულია 1915 წლის კავკასიის კალენდარში, ცხოვრობდა 198 ადამიანი, გურულები

წიაღუბანი

მოხსენიებულია 1910 წლის კავკასიის კალენდარში, ლანჩხუთის უბანში, 1908 წლის მონაცემებით ცხოვრობდა 684 ადამიანი, გურულები. ეს ტოპონიმი ფიქსირდება ხაჯალიას, ჯიხანჯირსაა და ნასტეფნარს შორის. 1911 წელს ცხოვრობს 1077 ადამიანი. 1914 წ. შედის გუმათის (ჩოჩხათის) საზოგადოებაში. შედის დღევანდელ ხაჯალიაში.

ებალაური

1911 წელს ცხოვრობდა 673 ადამიანი. 1917 წლის კავკასიის კალენდრით შედის ჯურუყვეთის სასოფლო საზოგადოებაში. 1920 წელს ებალაური ხაჯალიასთან ერთად შევიდა ახალშექმნილ ნიგვზიანის თემში.დღეს ებალაური სოფელ არჩეულის ნაწილია.

სატახია

იხსენიება 1911 წელს, ცხოვრობდა 372 ადამიანი. შედიოდა გურიანთის სასოფლო საზოგადოებაში.

დღონაური

დღეს შედის ჯუმათში. დღონაურის ეკლესიაში მოხდა სისხლიანი დაპირისპირება დარჩიებსა და ჩხარტიშვილს შორის, რომლის შედეგადაც ფირალად გავარდა სისონა დარჩია. აქაა დაკრძალული სისონა დარჩია და ისიდორე ჩხარტიშვილი.

ქრისტეფორო დე კასტელს (გურიაში იყო 1630-იან წლებში) აქვს მოხსენიებული სოფლები პოსკავეთი, ზჯეტი, ლევკომი, რეკული (სავარაუდოდ ლიხაური), ტაგვაჯალი


Comments

  1. ამ სოფლებიდან ზოგიერთი დღეს უბნებადაა შემორჩენილი.მაგ.ნაურმევი ჯუმათის ასასვლელში უბანია,კუნჭული/კუნჭულა/ჯუმათის მონასტრისკენ მიმავალ გზაზეა მონასტერთან ახლოს,მევგორა ძალიან გავს სოფ.სილაურის უბანს--ძეგორას.ბეღლები ხომ არ არის ლანჩხუთის დღევანდელი ბაღლეფი?

    ReplyDelete
    Replies
    1. მადლობა ინფორმაციისთვის.
      ბაღლეფი და ბეღლები სხვადასხვა უნდა იყოს, რადგან ერთსა და იმავე დოკუმენტში, მოსახლეობის აღწერაში, ცალ-ცალკე წერია, „баглеби“ 192 გვ.-ზე, „беглеби““ 199 გვ. სხვადასხვაა მოსახლეობის რაოდენობაც და შემადგენლობაც, „беглеби“-ს მოსახლეობად მითითებულია იმერლები, „баглеби“-ში გურულები

      Delete
  2. - ნიგოზდიდი ნიგოითი თუ იქნება.
    - არსენ მგალობლიშვილის 1828 წ. ჯუმათის ეპარქიის ეკლესიების სია სად შეიძლება ვნახო? ციფრულად თუა ხელმისაწვდომი?
    მადლობა.

    ReplyDelete
  3. აბუთვანს დღესაც ხმარობს საჭამიასერში, კერძოდ მამულარში მცხოვრები კონკრეტული უბნის მოხსენიების დროს

    ReplyDelete

Post a Comment

Popular posts from this blog

გურიის ფეოდალები

გურიის თავადები ვახუშტი ბატონიშვილის ცნობით ფლობს გურიას გურიელი და იტყვის ვარდანის ძეობასა, და სხუანი მის ქვეშენი არიან ესენი: თავდგირიძე და ამილახორი, ჩავიდნენ სამცხიდან, შარვაშისძე მოვიდა აფხაზეთიდამ, ბერიძე, კვერღელისძე, ბერეჟიანი, ნაკაშიძე დასხუანი, აგრეთვე აზნაურნიცა XIX საუკუნეში, დიმიტრი ბაქრაძის თანახმად, გურიაში თავადების შემდეგი გვარები იყო: გურიელი გურიელები გვარად სინამდვილეში ვარდანისძეები იყვნენ, ხოლო გურიელობა კი იყო მათი ტიტული, როგორც გურიის მფლობელებისა. ისინი თავიდან გურიის ერისთავები, XVI საუკუნიდან კი დამოუკიდებელი მთავრები  იყვნენ. გურიელად იწოდებოდა ფეოდალური სახლის უფროსი, სახლის სხვა წევრები - ბატონიშვილებად. გურიელების საზაფხულო რეზიდენცია იყო უჩხუბი, ზამთრისა კი - ოზურგეთი , მამია V გურიელმა რეზიდენცია მთლიანად ოზურგეთში გადაიტანა. საგვარეულო საძვალე - შემოქმედის ეკლესია , საბატონიშვილო - ლესა .  გურიელების გერბი ნაკაშიძე გურიელების შემდეგ გურიის ყველაძე ძლიერი და მდიდარი გვარი იყო. ნაკაშიძეების საგვარეულო მოდის...

მეგრული ტოპონიმები და გვარები გურიაში

გურია, სანამ გურულების წინაპარი მესხების ერთი ნაწილი ამ ტერიტორიაზე დასახლდებოდა, ეკავათ ზანურ (მეგრულ-ლაზურ) ენაზე მოსაუბრე ხალხს. ეს არის ახსნა იმისა, თუ რატომაა ხშირი გურიაში ზანური წარმოშობის ტოპონიმები, ასევე მეგრული დაბოლოების მქონე გვარები. მეგრულ-ლაზური ტოპონომიკა დღევანდელი გურიის ტერიტორიაზე VII-VIII საუკუნეების შემდეგ თანდათანობით ჩაანაცვლა ქართულმა, თუმცა ცალკეული ტოპონიმი მაინცაა შემორჩენილი. ამის მიზეზი იყო ქართულ ენაზე მოსაუბრე ტომების ლტოლვა მესხეთიდან ზღვისკენ, რაც განპირობებული იყო ერთი მხრივ ამ ხალხების მიერ ზღვაზე გასასვლელის ძიებით, ხოლო მეორე მხრივ, ქართლში არაბთა შემოსევებით. ( ჯავახიშვილი ი. , ქართველი ერის ისტორია წ I, 1960;  მაკალათია ს.,„სამეგრელოს ისტორია და ეთნოგრაფია“; 1941 ) ჰიდრონიმები : ორაგვისღელე , ოჩორჩხა (მთისპირი), ოკვანე, ოსკოჭინე (ჩაისუბანი) ოყვავილა (ქვემო აკეთი) ქალაქების და სოფლების დასახელებები: ოზურგეთი - მეგრული თავსართი „ო“ შეესაბამება ქართულ თავსართს „ა“ (ო-ზურგ-ეთი, სა-ზურგ-ეთი). ოზურგეთი და მისი შემოგარენი ზურგის ფუნქციას ასრულ...

შევარდნაძე გურიაში 1981 / Eduard Shevardnadze in Guria, 1981

1981 წელს მახარაძის რაიონს ედუარდ შევარდნაძე ესტუმრა. მან 18 დეკემბერს გახსნა მე-18 არმიის საბრძოლო დიდების მუზეუმი. ამანამდე, სანამ ექვთიმეობა აღინიშნებოდა და ძეგლი გაიხსნებოდა, ლიხაურს ეწვია მაშინდელი საქ. კომპარტიის ცეკას პირველი მდივანი ედუარდ შევარდნაძე, რომელიც 1981 წლის დეკემბერში იყო ჩასული ქალაქ მახარაძეში მე-18 არმიის საბრძოლო დიდების მუზეუმის გასახსნელად. გარდა ლიხაურისა, შევარდნაძე სტუმრობდა ბახვს, სადაც ბახვის მანიფესტის მემორიალი გახსნა. შევარდნაძე ლიხაურში  მარცხნიდან მეორე გენადი კოლბინი - ცეკას მეორე მდივანი, ზურაბ პატარიძე - მინისტრთა საბჭოს თავმჯდომარე, მიხაკო ორაგველიძე, ედეუარდ შევარდნაძე, სოლიკო ხაბეიშვილი შევარდნაძე მარადიულ ცეცხლთან ლიხაურის ცენტრში შევარდნაძე ექვთიმე თაყაიშვილის ძეგლთან „ბახვის მანიფესტის მემორიალის გახსნა, მარცხნივ ედუარდ შევარდნაძე, მარჯვნიდან მეორე მამია კილაძე -  გაზეთ „ლენინის დროშის“ რედაქტორის მოადგილე, მარჯვნივ ოთარ თენეიშვილი მახარაძის რაიკომის პირველი მდივანი. ბახვი

როგორ მოხვდა ერეკლე II-ის ხმალი გურიაში

1770 წელს ასპინძის ბრძოლაში გამარჯვების შემდგომ ქართლ-კახეთის მეფე ერეკლე II-მ, ოდიშის მთავარ კაცია II დადიანს საჩუქრად ხმალი გაუგზავნა. საჩუქრის გაგზავნის მიზეზი შესაძლოა ის იყო, რომ კაცია დადიანი ერეკლე II-ის სიმამრი იყო, მაგრამ არსებობს მეორე ვერსიაც. რუსული წყაროების ცნობით, დადიანს საკმაოდ ორჭოფული პოზიცია ეკავა რუსეთ-ოსმალეთის 1768-1774 წლების ომში და ერეკლეს მხარი არ დაუჭირა და ასპინძის ბრძოლაში მონაწილეობა არ მიიღო. ბრძოლაში გამარჯვების შემდეგ ერეკლემ დადიანს ხმალი გამარჯვების ნიშნად გაუგზავნა. ასე იყო თუ ისე, 1770 წლიდან დადიანებთან ინახებოდა ფოლადის პირის მქონე (სიგრძე - 93 სმ, სიგანე - 3,5 სმ), ვერცხლით ნაჭედი, ოქროთი შემკული ხმალი, რომელსაც ვადასთან ახლოს პირის სიბრტყეზე ჰქონდა წარწერა „მეფემან ერეკლე დადიანს ვუძღვენი“ . ხმალი მემკვიდრეობით გადაეცემოდა დადიანებს, სანამ ის არ გახდა საკუთრება დავით დადიანისა, რომელიც იყო ოდიშის უკანასკნელი მთავარი 1840-1853 წლებში. ოდიშის სამთავრო ჯერ კიდევ არსებობდა მაგრამ უკვე ...

გურულების შესახებ

იაკობ გოგებაშვილი: წინათ, მეთვრამეტე საუკუნეში, გურიას ეჭირა დიდი ადგილი, ბევრად მეტი ახლანდელზედ. ახლანდელი ჩვენი გურია კი შეადგენს მხოლოდ ქუთაისის გუბერნიის ერთ მცირე - ოზურგეთის მაზრას, რომელშიაც მცხოვრებლების რიცხვი არის 100 000. გურული მეტად ჩქარია ლაპარაკში, მოძრაობაში, საქმეში, უყვარს პირდაპირობა და სძულს პირმოთნეობა. სწრაფად მოსდის გული, თოფის წამალივით იცის აფეთქება; მაგრამ ჩქარა ისევ მშვიდდება. სიმარჯვით და გულადობით გურულები განთქმულნი არიან. განათლებასაც გატაცებით მისდევენ. დიმიტრი ყიფიანი: ეს არის უაღრესად მოთაკილე და წყენის ფიცხად ამყოლი ხასიათი გურულებისა... გაისმა ჯერ კვნესა, მერე ყვირილი, შემდეგ ტკაც-ტკუც და აპრიალდა ერთბაშად გურია, ეს პატარა, მშვენიერი მხარე, დასახლებული მართლმადიდებელი, პატიოსანი, მამაცი ხალხით თედო ჟორდანია გურიის კუთხე დამივლია ამ ოციოდ წლის წინედ, როდესაც უცხოელების კულტურას ამ ხალხზე შესამჩნევი გამრყვნელი გავლენა არ მოეხდინა. უსწავლელ-უწიგნო გლეხ-კაცებმა გამაკვირვეს მათის დიდებულ სიტყვა-პასუხით, ,,ჯენტლმენობით” – ზრდილობით, ძველებურ ქა...