Skip to main content

გურიის გლეხთა მოძრაობაში ჩაბმული პირები

გურიის კომიტეტის ხელმძღვანელი, დროებითი პარლამენტის პრეზიდენტი: ბენიამინ ჩხიკვიშვილი. 
რაიონების ხელმძღვანელები: გრიგოლ ურატაძე (ლანჩხუთი), გიორგი მურვანიძე (სუფსა)

პირველი შემადგენლობა თენგიზ ჟღენტის (1927) მიხედვით: 
  • ბათუმი - გოგილო ცინცაძე, ჭოლა ლომთათიძე, ნოე ხომერიკი, ისიდორე რამიშვილი, ნოე რამიშვილი, ბენია ჩხიკვიშვილი, გრიგოლ ურატაძე, ვლ. მამალაძე
  • ოზურგეთი კოლია ქარცივაძე, ივსიხი სალუქვაძე
  • ლანჩხუთი - არონ ჩხაიძე
  • სუფსა - ბაბი და სოფიო გურგენაძეები
  • აკეთი - ეპიფანე მგელაძე
  • ხიდისთავი - ვარლამ კალანდაძე, იასონ მეგრელიძე
  • ფარცხმა - გრიგოლ ცინცაძე
  • ბუკისციხე სამსონ კალანდაძე, თენგიზ ჟღენტი
ივან ლაზარენკოს ჩვენების მიხედვით 1905 წლის ბოლოს: გამომძიებელი ხარაძე, ქალაქის ექიმი, კიკია მამულაიშვილი, თუმანიშვილის სახლში იყო ბინა (ისარი N19, 1908)
 
ვასილ ხუნდაძის ჩვენების მიხედვით 1905 წლის ბოლოს: მღვდლად ნამყოფი შილაკაძე, გოგილო ცინცაძე, თუმანიშვილი, ქალაქის ექიმი. ლომჯარია განაგებდა ვაჭრობას, დუმბაძე სამხედრო საქმეს. 16-17 წლის ქარცივაძე გამგეობაში ჰყავდათ არჩეული (ისარი N19, 1908)
 
გასამართლებულები 1903-1905 წლებში:
  • ნოე ჟორდანია, სილიბისტრო ჯიბლაძე, ნოე ხომერიკი გრიგოლ ურატაძე 1903 წელს
  • პავლე ქადეიშვილი და მანასე ჩხეიძე 1904 წელს ხრიალეთის საქმეზე
  • ექიმი გიორგი ჭოღოშვილი,  ალექსანდრე წუწუნავა, სიმონ ღლონტი, თედო კიკვაძე, სამსონ ვაშაყმაძე, ისაკი საბაშვილი - დააპატიმრა ალიხანოვმა 1905 წლის მარტში, მისჯილი ჰქონდათ გადასახლება, მაგრამ გათავისუფლდნენ მეფისნაცვლის ამინისტიით
  • თავადი მიხეილ თავდგირიძე დააპატიმრა ალიხანოვმა 1905 წლის აპრილში (ცნობის ფურცელი N2799)

გასამართლებულები 1908 წელს 

  • იმედაშვილი ალექსანდრე ივანეს ძე ს.
  • ლომჯარია ანტონ ტიმოთეს ძე ს.
  • ლომაძე კარლო გაბრიელის ძეს.
  • ტოტოჩავა სიმონ ოქროპირის ძე ს.
  • ხომერიკი რაჟდენ გლახუნას ძე
  • სურგულაძე სერგო კონსტანტინეს ძე, კომიტეტის წევრი, ზემო ხეთის საზოგადოების წარმომადგენელი,
  • ერქომაიშვილი ნესტორ ივანეს ძე ს. კომიტეტის წევრი
  • მამულაიშვილი გიორგი ალექსანდრეს ძე ს.; კომიტეტის წევრი, ხმოსანი
  • თოთიბაძე პარმენ სოლომონის ძე
  • ტუღუში მოსე ნიკოლოზის ძე ს.; ათისთავი, ხმოსანი
  • ღლონტი სიმონ ექვთიმეს ძე ს. (ახსენებს გრ. დუმბაძე)
  • ჩხიკვიშვილი ბენიამინ
სხვა ბრალდებულები
  • გიორგი ჭოღოშვილი, დიომიდე შილაკაძე, მიხეილ თუმანიშვილი, ისაკ საბაშვილი, ვლადიმერ დუმბაძე, გრიგოლ დუმბაძე - მიიმალნენ. 
  • ივანე და დიმიტრი გოგიტიძეები, დიომიდე შილაკაძე, მიხაკო ახალაძე  (მოგვიანებით დააპატიმრეს და გაასამართლეს)

ხალხის დელეგატები კრიმ-გირეისთან შეხვედრებზე

  • ნიგოითი - გერმანე მგალობლიშვილი
  • ბახვი - რაფიელ ჩიხლაძე
  • შემოქმედი - ბენია ჩხიკვიშვილი
  • ერკეთი - იაგორ მინდაძე, ტარასი და ილია მგალობლიშვილები
  • ნანეიშვილისეული - უშვერიძე, თენგიზ ჟღენტი
  • ასკანა - მიხაკო შარაშიძე, ე. ჯაველიძე, დიომიდე ჭეიშვილი
  • ჩოხატაურში - იოსებ და ირ. მეგრელიშვილები
  • სურებში - იასონ კიკვაძე
კრიმ-გირეის თანმხლები ჟურნალისტები
  • ნესტორ კალანდაძე ჟურნალ „მოგზაურიდან“, 
  • სამსონ ფირცხალავა „ცნობის ფურცელიდან“ 
  • ილია ნაკაშიძე „ნოვოე ობოზრენიედან“.

სხვა პირები
  • პავლე საყვარელიძე, ნიკო გეგელაშვილი, პატე აბაშიძე, სამსონ პაიჭაძე, იოსებ მეგრელიშვილი,  (ჟღენტი, 1927):
  • ნიკოლოზ თავდგირიძე (ქალაქის ყოფილი თავი, იყო მალამასთან შესული დეპუტაციის წევრი)
  • აპოლონ წულაძე, თან ახლდა სულთან კრიმ-გირეის, სახლი გადაუწვეს 1905 ნოემბერში
  • ყოფილი ოფიცერი გიორგი ბერიძე, აფთიაქის მესაკუთრე ქალაქის ყოფილი თავი ვასილ ხუნდაძე და ბოქაული გიორგი დგებუაძე - კრილოვის წინაშე წარმდგარი დეპუტაცია
  • ბერეჟიანი ხიდისთავში მისი სახლი იყო კომიტეტის შეკრების ადგილი
  • ნოე ჩიგოგიძის სახლი ოზურგეთში იყო სამხედრო შტაბი 
  • ელისაბედ ნაკაშიძე-ბოლქვაძე ქალთა კომიტეტის ხელმძღვანელი
  • გერასიმე მახარაძე - ერთ-ერთი ლიდერი გრიგოლ ურატაძის მიხედვით
სამხედრო შტაბის თავმჯდომარე გრიგოლ დუმბაძე ასახელებს შემდეგ პირებს:
  • დათიკო შევარდნაძე ასისთავი და ხიდისთავის რაზმის ხელმძღვანელი; სერაპიონ დათუნაიშვილი, ნესტორ ერქომაიშვილი (შემოქმედის რაზმის ხელმძღვანელი), ილარიონ მენაბდე, დიმიტრი გოგიტიძე, კვაშალი, ვლადიმერ დუმბაძე  
  • სანდო მეეტლე სიმონ გორგოშიძე
  • ნატანებელი გლეხები კალენიკე ჩანჩიბაძე, იასონ თავაძე და სიო მკურნალიძე - ბოლო ორი მოკლეს კაზაკებმა შეკვეთილში 1905 წლის ნოემბერში
  • სუფსელი აროშიძე /მკერავი/, დვაბზუელი თომა ლომინაძე და სამსონ ბურჯანაძე მონაწილეობდნენ მატარებლით ხარაგაულისკენ სვლაში. აროშიძე მოკვდა სროლის დროს, ლომინაძე მძიმედ დაიჭრა
  • თომა ბოლქვაძე - სუფსის წითელი რაზმის უფროსი, 1905 წლის ოქტომბერში მოკლეს
  • ფირცხალაიშვილმა წარმოთქვა სიტყვა 1906 წლის 9 იანვრის მიტინგზე
საბჭოთა პრესის (ლენინის დროშა) მიხედვით:
სევასტი მურმანიძე, ილია მგელაძე (მას ახსენებს ასევე გრ. დუმბაძე), ილარიონ და დარისპან დარახველიძეები (ეს სამი შემოქმედიდან). პირველი მიტინგი სოფელ მოცვნარში გამართა ბათუმიდან დაბრუნებულმა რევოლუციონერმა პროკოფი დოლიძემ.

ასევე სილიბისტრო და პორფილე ლომჯარიები, პროკოფი გოგიბერიძე, მოსე ფირცხალაიშვილი, თეოფილე გოგიბერიძე,

მასწავლებლები, რომლებიც იყვნენ ჩართული რევოლუციურ მოძრაობაში: (ჟღენტი, 1927):

არსენ წითლიძე, ნესტორ კალანდაძე, ერმილე შარაშიძე, ვარდენ ჩხეიძე, ალექსანდრე მათიაშვილი, სერაპიონ რამიშვილი, იაკიმე უშვერიძე, ვალერიან ჯაველიძე, აფთონ ცინცაძე, დიმიტრი კალანდაძე, გიორგი ქიქოძე, რაჟდენ კონტრიძე, ბართლომე მეგრელიძე, მიხეილ ბარამიძე, რამინ რამიშვილი, პამფილე ბერიძე, რაფიელ რამიშვილი, მირიან რამიშვილი, ამბაკო მგელაძე, ნოე ქურიძე, ალექსანდრე შარაშიძე, დათიკო ფოცხიშვილი, ივანე კალანდაძე, თედორე დოლიძე
 
სტამბის ხელმძღვანელი:  სევასტი თალაკვაძე 

დამწვართა დამხმარე კომიტეტის წევრები: რაისა სოლომონის ას. თოხაძე, სოფიო ალექსანდრეს ას. თუმანიშვილი, ერმილე კაცოს ძე ნაკაშიძე, ეკატერინე ყარამანის ასული მამულაიშვილი, გიორგი კონსტანტინეს ძე ჭოღოშვილი, ნინო იოსების ასული ნაკაშიძე, ილია პეტრეს ძე ნაკაშიძე
 
ტერორისტები: მიხაკო პაიჭაძე, გოგია ძნელაძე, თეოფილე მუხაშავრია, ისაკი ვანიძე, ფარნა ცქვიტნიძე, კოტია ჟღენტი. რაჟდენ და გოგია ღლონტები, ვასილ შარაშიძე, კიკია მამულაიშვილი, ალექსანდრე გოგიბერიძე, შერმადინ ცინცაძე, მირიან ჭანტურიშვილი (დადიოდა ვარდენ ჯიბუტის პასპორტით, მეტსახელად „ტოგოს“ ეძახდნენ). მიხაკო ლომთათიძე (ძია), მირიან ხომერიკი, ვალოდია გოგუაძე, მელიქისედეკ გუნთაიშვილი, დიომიდე ღლონტი, ვალერიან მეგრელიშვილი, ვანო აროშიძე, მელიტონ შარაშიძე, ნესტორ ძიძიგური, ხალამპრი ქავჟარაძე, სილევან ივანიაძე, შალვა მექვაბიშვილი
 
ასევე: სიმონა დოლიძე, ერასტი ჯორბენაძე (ამზადებდა იარაღს), მიხეილ ლომაძე, ლავრენტი ჯახვ.
 
მოსე ტუღუში


ისააკ საბაშვილი



 

Comments

Popular posts from this blog

გურიის ფეოდალები

გურიის თავადები ვახუშტი ბატონიშვილის ცნობით ფლობს გურიას გურიელი და იტყვის ვარდანის ძეობასა, და სხუანი მის ქვეშენი არიან ესენი: თავდგირიძე და ამილახორი, ჩავიდნენ სამცხიდან, შარვაშისძე მოვიდა აფხაზეთიდამ, ბერიძე, კვერღელისძე, ბერეჟიანი, ნაკაშიძე დასხუანი, აგრეთვე აზნაურნიცა XIX საუკუნეში, დიმიტრი ბაქრაძის თანახმად, გურიაში თავადების შემდეგი გვარები იყო: გურიელი გურიელები გვარად სინამდვილეში ვარდანისძეები იყვნენ, ხოლო გურიელობა კი იყო მათი ტიტული, როგორც გურიის მფლობელებისა. ისინი თავიდან გურიის ერისთავები, XVI საუკუნიდან კი დამოუკიდებელი მთავრები  იყვნენ. გურიელად იწოდებოდა ფეოდალური სახლის უფროსი, სახლის სხვა წევრები - ბატონიშვილებად. გურიელების საზაფხულო რეზიდენცია იყო უჩხუბი, ზამთრისა კი - ოზურგეთი , მამია V გურიელმა რეზიდენცია მთლიანად ოზურგეთში გადაიტანა. საგვარეულო საძვალე - შემოქმედის ეკლესია , საბატონიშვილო - ლესა .  გურიელების გერბი ნაკაშიძე გურიელების შემდეგ გურიის ყველაძე ძლიერი და მდიდარი გვარი იყო. ნაკაშიძეების საგვარეულო მოდის...

მეგრული ტოპონიმები და გვარები გურიაში

გურია, სანამ გურულების წინაპარი მესხების ერთი ნაწილი ამ ტერიტორიაზე დასახლდებოდა, ეკავათ ზანურ (მეგრულ-ლაზურ) ენაზე მოსაუბრე ხალხს. ეს არის ახსნა იმისა, თუ რატომაა ხშირი გურიაში ზანური წარმოშობის ტოპონიმები, ასევე მეგრული დაბოლოების მქონე გვარები. მეგრულ-ლაზური ტოპონომიკა დღევანდელი გურიის ტერიტორიაზე VII-VIII საუკუნეების შემდეგ თანდათანობით ჩაანაცვლა ქართულმა, თუმცა ცალკეული ტოპონიმი მაინცაა შემორჩენილი. ამის მიზეზი იყო ქართულ ენაზე მოსაუბრე ტომების ლტოლვა მესხეთიდან ზღვისკენ, რაც განპირობებული იყო ერთი მხრივ ამ ხალხების მიერ ზღვაზე გასასვლელის ძიებით, ხოლო მეორე მხრივ, ქართლში არაბთა შემოსევებით. ( ჯავახიშვილი ი. , ქართველი ერის ისტორია წ I, 1960;  მაკალათია ს.,„სამეგრელოს ისტორია და ეთნოგრაფია“; 1941 ) ჰიდრონიმები : ორაგვისღელე , ოჩორჩხა (მთისპირი), ოკვანე, ოსკოჭინე (ჩაისუბანი) ოყვავილა (ქვემო აკეთი) ქალაქების და სოფლების დასახელებები: ოზურგეთი - მეგრული თავსართი „ო“ შეესაბამება ქართულ თავსართს „ა“ (ო-ზურგ-ეთი, სა-ზურგ-ეთი). ოზურგეთი და მისი შემოგარენი ზურგის ფუნქციას ასრულ...

მიხეილ თუმანიშვილი ოზურგეთიდან, გურიის რესპუბლიკის ერთ-ერთი ლიდერი

     ეს პოსტი ეხება   ოზურგეთში დაბადებულ   მიხეილ თუმანიშვილს ,   რომელიც მნიშვნელოვან როლს ასრულებდა 1900- იანი წლების გურიის გლეხთა მოძრაობაში , რომელიც გურიის რესპუბლიკის სახელითაა ცნობილი . მიხეილის შვილიშვილი , ჯორჯო თუმანიშვილი , იტალიაში ცხოვრობს . მასთან მიმოწერით შევძელი მიხეილის და მისი ოჯახის შესახებ ზოგიერთი ცნობის შეგროვება როგორ მოხვდნენ თუმანიშვილები გურიაში      ოზურგეთში მცხოვრებ კათოლიკე თუმანიშვილებს ახსენებენ შედარებით მოკლედ თედო სახოკია („ მოგზაურობანი “, 1897) და უფრო ვრცლად ზაქარია ჭიჭინაძე („ ქართველ კათოლიკეთა ვაჭრობა “, 1905). მათი ცნობები ს მიხედვით XIX საუკუნის დასაწყისში ახალციხიდან გადმოსული თუმანიშვილები დასახლდნენ გურიაში ვაჭრობის გამართვის მიზნით. ქართველი კათოლიკე ვაჭრების ოჯახები, მათ შორის თუმანიშვილი,  1830- იან წლებში ცხოვრობდნენ დვაბზუში (ქველი ჩხატარაიშვილი, გურიის სამთავროს შეერთება რუსეთთან, 1986).  1838 წელს დაიხურა დვაბზუს ბაზრობა და გადა...

გურულები - ძველი ფოტოები და ნახატები / Gurians in old photos and paintings

გურული მოლაშქრეები, 1880-იანი წლები შალვა ქიქოძე, გურული ქალი დოქით ხელში  თავადი ესე (იასე ) გურიელი ქართველი მილიციელები ბათუმში, რუსეთ-ოსმალეთის ომის დროს 1877-78 არტემ, ანანია და ვლადიმერ ერქომაიშვილები  დათა გურიელი გურულების გუნდი თბილისში ვასილ დუმბაძე, მიხეილ ჯავახიშვილის კვაჭი კვაჭანტირაძის პროტოტიპი გრიგოლ დავითის ძე გურიელი (1819-1891) გენერალ-მაიორი, მამია V გურიელის ბიძაშვილი  ლევან გურიელი, გრიგოლ გურიელის ძმა გურული ქალები გურული მეომარი გურული თოფით კალათების გამყიდველი გურული  ვანო გურიელი ხუხუნაიშვილები აკეთიდან. მარცხნიდან სხედან სერაპიონ კუკულავა, კოწია და ალმასხან ხუხუნაიშვილები. დგანან ზაქარია ფაფიაშვილი, რაჟდენ, ბესარიონ და ესოფი ხუხუნაიშვილები ლანჩხუთელი აზნაური სიო ჭყონია სამი ძმანი გურულები: ფამფალეთელი სალუქვაძეები სამუელ ჩავლეშვილის გუნდი, გადაღებულია შრომაში ერმი...

გურულების შესახებ

იაკობ გოგებაშვილი: წინათ, მეთვრამეტე საუკუნეში, გურიას ეჭირა დიდი ადგილი, ბევრად მეტი ახლანდელზედ. ახლანდელი ჩვენი გურია კი შეადგენს მხოლოდ ქუთაისის გუბერნიის ერთ მცირე - ოზურგეთის მაზრას, რომელშიაც მცხოვრებლების რიცხვი არის 100 000. გურული მეტად ჩქარია ლაპარაკში, მოძრაობაში, საქმეში, უყვარს პირდაპირობა და სძულს პირმოთნეობა. სწრაფად მოსდის გული, თოფის წამალივით იცის აფეთქება; მაგრამ ჩქარა ისევ მშვიდდება. სიმარჯვით და გულადობით გურულები განთქმულნი არიან. განათლებასაც გატაცებით მისდევენ. დიმიტრი ყიფიანი: ეს არის უაღრესად მოთაკილე და წყენის ფიცხად ამყოლი ხასიათი გურულებისა... გაისმა ჯერ კვნესა, მერე ყვირილი, შემდეგ ტკაც-ტკუც და აპრიალდა ერთბაშად გურია, ეს პატარა, მშვენიერი მხარე, დასახლებული მართლმადიდებელი, პატიოსანი, მამაცი ხალხით თედო ჟორდანია გურიის კუთხე დამივლია ამ ოციოდ წლის წინედ, როდესაც უცხოელების კულტურას ამ ხალხზე შესამჩნევი გამრყვნელი გავლენა არ მოეხდინა. უსწავლელ-უწიგნო გლეხ-კაცებმა გამაკვირვეს მათის დიდებულ სიტყვა-პასუხით, ,,ჯენტლმენობით” – ზრდილობით, ძველებურ ქა...