ოზურგეთის აბანოს ნაშთები

ქალაქ ოზურგეთში ძველი ნაგებობის, სავარაუდოდ აბანოს ნაშთები აღმოაჩინეს 2012 წელს იუსტიციის სახლის მშენებლობის დროს. მაგრამ აბანოების ამ ადგილას არსებობის შესახებ მანამდეც ცნობილი იყო.

1812-14 წლებში ქალაქის ცენტრში, დაახლოებით დღევანდელი მუზეუმის ტერიტორიაზე მამია V გურიელმა გურიელთა ნასახლარზე, ძველი გალავნის შიგნით ახალი სასახლე ააგო. მანამდე მამია V გურიელი სოფელ უჩხუბში (დვაბზუს საზოგადოება) ცხოვრობდა. მანვე, სავარაუდოდ, სასახლის მახლობლად ააშენა ან განაახლა უკვე არსებული აბანო.

აბანო ჯერჯერობით ზუსტად დათარიღებული არ არის. არქეოლოგებმა ის სავარაუდოდ XVII საუკუნის დასაწყისს მიაკუთვნეს, თუმცა აბანოს შენობის სტრუქტურა (ანფილადური განლაგება) არ  ჰგავს საქართველოში არსებულ სხვა, XVII საუკუნის აბანოებს და ჰგავს გვიანი ანტიკური პერიოდისა (I-II სს) და ადრეფეოდალური ხანის (V-VI სს) აბანოებს. ამიტომ აბანოების ნაშთებს დამატებითი შესწავლა სჭირდება. ამ ნანგრევების ახალმა დათარიღებამ, შესაძლოა, გადაწეროს ოზურგეთის ისტორია.

გურიელის სიკვდილისა და გურიის რუსეთთან შეერთების შემდეგ ნახევარდ დანგრეული სასახლე დრუჟინამ დაიკავა. დრუჟინისთვის გალავანში ახალი შენობა აშენდა, აბანოს შენობა საკუჭნაოდ და შეშის საწყობებად იყო გადაქცეული. 1897 წლისთვის მხოლოდ სასახლის გალავნის ნანგრევები იყო შემორჩენილი. 1957 წლის ოქტომბერში ამ ადგილზე რესტორან „იზაბელას“ მშენებლობა გადაწყდა.

„იზაბელას“ (მარცხნივ) მშენებლობა

ბულდოზერებმა ჯერ კიდევ შემორჩენილი გალავნის ნაშთები მიწასთან გაასწორეს, მაგრამ მოულოდნელად მშენებლობისას აბანოს ნაშთებმა იჩინა თავი. 

ოზურგეთის მუზეუმის ფოტო

არქეოლოგიური ნაშთები ისტორიკოსმა ნინო ხოშტარიამ შეისწავლა: „ქალაქ მახარაძეში 400 კვადრატულ მეტრზე აღმოჩნდა ძველი ნაგებობის ნაშთი. შენობის დათვალიერებამ ცხადყო, რომ საქმე გვაქვს ძველი აბანოს ნაშთებთან, რომლის მსგავსი ცნობილია საქართველოში ჩვენი წელთაღრიცხვის I საუკუნიდან გვიანდელ დრომდე. ამ აბანოდან როგორც ჩანს, ყველაზე უკეთ შემორჩა ქვედა სართული – გასათბობი. ქ. მახარაძეში აღმოჩენილი აბანო, ისევე როგორც საქართველოში აღმოჩენილი სხვა აბანოები ორ იარუსიანია - ქვედა გასათბობი ადგილი და სააბაზანო, როგორც უკვე ანიშნული იყო, ამ ტიპის აბანოები საქართველოში გვხვდება ჩვენი წელთაღრიცხვის პირველი საუკუნიდან დღემდე (არმაზის ხევი, ბიჭვინთა, კახეთი, დმანისი, ქვემო ჭალა, ახალციხე.)“

1957 წელს აღმოჩენილ ნაშთები კვლავ მიწით დაიფარა და ხელახლა გამოვლინდა 2012 წელს იუსტიციის სახლის მშენებლობის დროს. მიწის საფარველქვეში ამდენი წლის განმავლობაში უვნებლად შენახული აბანოს ნაშთები 2012 წლიდან აბანოები ღია ცის ქვეშ უპატრონოდაა მიტოვებული. 2012 წელს მას ბლოკის დაბალი კედელი დააშენეს, თითქოს შემოსაზღვრისა და დაცვის მიზნით. 

აბანოს ნაშთების შემჩნევა მარტივია. ის ქალაქის ცენტრში, იუსტიციის სახლის გვერდით, საპატრულო პოლიციის აღმნიშვნელი სვეტის ახლოსაა. შესაძლებელია პირველ სართულში ჩახედვაც. მიწის ზედაპირიდან კარგად ჩანს აბანოს ღუმელი თაღოვანი გადახურვით. 

პირველი სართული

კულტურის სამინისტროს დაკვეთით შემუშავებულია მისი დროებითი გადახურვის პროექტი, რომელიც „უფულობის“ გამო არ განხორციელებულა.

 

ჟამთა ცვლის კვალდაკვალ იცვლებიან დამაიმედებელი ნიუსები  და ოფიციალური პირები აბანოების ნაშთებთან გადაღებულ ფოტოებზე, მაგრამ უცვლელია საუკუნეების განმავლობაში მიწაში შემონახული აბანოების გაპარტახებული მდგომარეობა

მინისტრები ნ. რურუა, რ. ნიკოლაიშვილი, გუბერნატორი ვ. ჩიტაიშვილი, 2012 წ

მინისტრი გ. ოდიშარია, გამგებელი კ. შარაშენიძე, 2013 წ.

ქალაქის მერი ბ. სიორიძე 2015 წ.