Skip to main content

სასოფლო საზოგადოებები გურიაში

ამ  პოსტში მოკლედ მოცემულია გურიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული მოწყობის ისტორია.

ფეოდალური ხანის გურიაში ადგილობრივი მმართველობა ეფუძნებოდა სამთავროს სამოურავოებად დაყოფის პრინციპს. გურიის სამთავრო რუსეთის მიერ მის ანექსიამდე იყოფოდა ორ, ოზურგეთისა და ნაგომრის, სამოურავოებად. ორივე სამოურავო როგორც მოსახლეობის, ასევე ტერიტორიის მიედვით დაახლოებით თანაბარი ზომის იყო. 1831 წელს დიუბუა დე მონპერეს ცნობით დასახლებებისა და მოსახლეობის განაწილება სამოურავოებს შორის ასეთი იყო: 

ოზურგეთის სამოურავო: ერთი ქალაქი (ოზურგეთი), ერთი დაბა (შეკვეთილი) და  62 სოფელი, 3073 კომლი,  18438 სული
ნაგომრის სამოურავო64 სოფელი, 3073 კომლი, 18282 სული


საპოლიციო მმართველობა

გურია 1840 წელს რუსეთის იმპერიის შემადგენლობაში მაზრის სახით შევიდა.  ტერიტორიული მოწყობა იგივე დარჩა, შეიცვალა მხოლოდ სახელწოდებები: მაზრა დაიყო ოზურგეთისა და აკეთის უბნებად. 1847 წელს მაზრა დაიწყო ოთხ უბნად - გურიანთის, ბახვის, ლანჩხუთისა და ჩოხატაურის. 1888 წლიდან დარჩა მხოლოდ გურიანთის, ლანჩხუთისა და ჩოხატაურის უბნები. უბნები როგორც მოსახლეობის, ასევე ტერიტორიის მიხედვით დაახლოებით თანაბრი ზომისა იყო.

მაზრა უბნებად იყოფოდა საპოლიციო მმართველობის მიზნებისთვის. თითოეულ უბანს მართავდა ბოქაული (პრისტავი). 1878 წლიდან უბნებში შემოღებულ იქნა ურიადნიკის თანამდებობა. ურიადნიკები პრისტავებს ექვემდებარებოდნენ, პრისტავი კი - მაზრის უფროსს. საპოლიციო მმართველობა არსებობდა სამოქალაქო და რელიგიური მმართველობის პარალელურად. რელიგიური მმართველობისთვის არსებობდა სამრევლოები, რომლებიც საბლაღოჩინოებში ერთიანდებოდა.

სასოფლო თვითმმართველობა 

მიხეილ რომანოვის მიერ გატარებული საგლეხო რეფორმის შემდეგ 1865 წლის 11 აპრილს ჩამოყალიბდა სასოფლო საზოგადოებები. ამით გაჩნდა სოფლად საზოგადოებრივი თვითმმართველობის საწყისი. სასოფლო საზოგადოება აერთიანებდა ერთ დიდ ან რამდენიმე პატარა სოფელს. გურიაში ერთი საზოგადოება საშუალოდ სამიდან ხუთამდე სოფელს მოიცავდა.

თითოეულ სასოფლო საზოგადოებას გააჩნდა სოფლის კრება, ჰყავდა მწერალი და მამასახლისი. სოფლის კრებაში (ყრილობაში) მონაწილეობდა მხოლოდ გლეხობა და სხვა წოდებები (თავადაზნაურები, სამღვდელოება, ვაჭრები) მასში არ მონაწილეობდნენ.

სოფლის ყრილობა იკრიბებოდა საჭიროებისამებრ, მას იწვევდა სოფელი ან მამასახლისი. ხალხს ყრილობის შესახებ აფრთხილებდა გზირი. ყრილობაში მონაწილეობდა სოფელში მცხოვრები ოჯახიდან ერთი მამაკაცი, კომლის უფროსი. ქალები და ბავშვები არ დაიშვებოდნენ. ყრილობას  მოსახლეობის ნახევარზე მეტი უნდა დასწრებოდა და გადაწყვეტილება ხმათა უმრავლესობით უნდა მიეღო. ყრილობას ხელმძღვანელობდა მამასახლისი და იწერებოდა ოქმი.  კრება წყვეტდა საკითხებს, რომლებიც უშუალოდ ეხებოდა სასოფლო საზოგადოებას:
  • სასოფლო-სამეურნეო სამუშაოების დაგეგმვა
  • სოფლის კეთილმოწყობა
  • ხიდების და გზების შენახვა
  • ობლების მოვლა-პატრონობა
  • გადასახადების გაწერა და აკრეფა
  • სკოლის გახსნა (სასკოლო ოლქის ნებართვით)
მაგალითად 1890-იან წლებში ჯუმათის სასოფლო საზოგადოებამ მიიღო გადაწყვეტილება სოფლის სასამართლოს შენობის კრამიტით გადახურვის შესახებ, გამოჰყო ადგილი სკოლისა და ბაღის შენობებისთვის, ოზურგეთის მაზრის უფროს ლაზარენკოს სთხოვა საზოგადოების ერთკლასიანი სკოლის გადაკეთება ორკლასიანად, მიმართა ქუთაისის სახალხო სკოლების დირექციას სკოლისთვის მასწავლებლის, დარაჯისა და გათბობის ფულის გამოყოფისთვის.
კრება ირჩევდა მამასახლისს, მის თანაშემწეს (ნაცვალს), გადასახადების ამკრეფს და მოსამართლეს სამი წლის ვადით. მამასახლისის საქმიანობა ანაზღაურებადი არ იყო, ის იღებდა მხოლოდ თანხას ბეჭდისთვის. სოფლის მიერ არჩეულ მამასახლისს ამტკიცებდა გუბერნატორი და მასვე ჰქონდა მამასახლისის გადაყენების უფლება.

მაგალითად  ხვარბეთის საზოგადოების მამასახლისი 1890-93 წლებში იყო ბ. მარგალიტაძე, რომლის მამასახლისობის დროს საზოგადოებაში გაკეთდა გზები, ორკლასიანად გადაკეთდა საზოგადოების სკოლა. 1899-1901 წლებში ამავე საზოგადოების მამასახლისად არჩეული იყო გ. ბარამიძე, რომელიც ნასწავლი ადამიანი იყო და მისი იმედი ჰქონდათ, მაგრამ არ გაამართლა და 1901 წელს ხელახლა აირჩიეს ბ. მარგალიტაძე. („ცნობის ფურცელი“, 1901, N1663)

სახელმწიფოს სოფლებზე ფართობის მიხედვით ჰქონდა დაწესებული გადასახადი ე. წ. ფოშტის ფული. ამ გადასახადის აკრეფას კომლებს შორის ანაწილებდა სოფლის კრება, კრება ათავისუფლებდა გაჭირვებულ ოჯახებს გადასახადისგან.

კრება ასევე ითავსებდა სასამართლოს ფუნქციას სამოქალაქო საქმეებსა და ნაკლებად მძიმე დანაშაულებზე, სასჯელის სახით იყენებდა საზოგადოებისთვის სასარგებლო შრომასა და ფულადი ჯარიმებს. კრების მიერ არჩეულ მოსამართლეს შეეძლო გლეხთა შორის 100 მანეთამდე ღირებულების სამოქალაქო დავების გადაწყვეტა

ისიდორე რამიშვილი იხსენებდა, რომ გურიაში ხალხს ერობის შემოღება გააცნო მაზრის უფროსის მოადგილე ანტონ ნაკაშიძემ. სურების თემის პირველი მამასახლისი იყო მოსე მამუკას ძე რამიშვილი, რომელმაც საცალფეხო ბილიკის ნაცვლად სოფელში საცხენოსნო შარა გაიყვანა.

საპოლიციო ზედამხედველობის მიზნით შენარჩუნებული იყო მაზრების დაყოფა საპოლიციო უბნებად. 1886-1902 წლებში ოზურგეთის მაზრის სოფლები 25 სასოფლო საზოგადოებაში იყო გაერთიანებული.

საპოლიციო უბნები1888 წ. სულ 76 სოფელი
  • გურიანთის: 28 დასახლება, 7 სასოფლო საზოგადოება,  18965 სული, 687,39 კვ.კმ
  • ლანჩხუთის: 19 დასახლება, 9 სასოფლო საზოგადოება, 26867 სული, 528,12 კვ.კმ
  • ჩოხატაურის: 29 დასახლება, 9 სასოფლო საზოგადოება, 28542 სული 931,41 კვ.კმ
საპოლიციო უბნები1893 წ. სულ 76 სოფელი
  • გურიანთის: 29 დასახლება, 7 სასოფლო საზოგადოება,  19390 სული, 687,39 კვ.კმ
  • ლანჩხუთის: 18 დასახლება, 9 სასოფლო საზოგადოება, 26442 სული, 528,12 კვ.კმ
  • ჩოხატაურის: 29 დასახლება, 9 სასოფლო საზოგადოება, 28542 სული 931,41 კვ.კმ
საპოლიციო უბნები 1902 წ. სულ 78 სოფელი
  • გურიანთის: 32 დასახლება, 7 სასოფლო საზოგადოება,  23095 სული
  • ლანჩხუთის: 18 დასახლება, 9 სასოფლო საზოგადოება, 29124 სული
  • ჩოხატაურის: 28 დასახლება, 9 სასოფლო საზოგადოება, 35236 სული
ოზურგეთის მაზრის რუკა, რომაულად დანომრილია საპოლიციო უბნები, ხოლო არაბულად - სასოფლო საზოგადოებები

გურიანთის უბანი

1. ბახვის საზოგადოება
მოსახლეობა 1516 (1893 წ.) 4659 (1902 წ.)
სოფელი 8 (ბახვი, ვაკე-ჯვარი, უჩხუბი, ბაღდადი, ?, ?, ?, ?)
დღევანდელი ბახვი (ოქროსქედი-მშვიდობაურის გამოკლებით), ვაკიჯვარი, ცხემლისხიდი

ცნობილი იყო სკოლით, რომელიც გაბრიელ ეპისკოპოსმა აქ 1880-იან წლებში გახსნა და სადაც გიგო შარაშიძე ასწავლიდა. ბახვის საზოგადოება ცნობილი იყო ასევე მეღვინეობით: მოდიოდა ჩხავერი და მტევანდიდი. ბახვის საზოგადოების წევრები მონაწილეობდნენ ნასაკირალის ბრძოლაში და აქაურმა გლეხებმა წარუდგინეს მთავრობას მოთხოვნები, რომლებიც ბახვის მანიფესტის სახელით გახდა ცნობილი.

2. გურიანთის საზოგადოება
მოსახლეობა 1895
სოფელი 2 (ციხე, ბაილეთი)
დღევანდელი გურიანთა, ბაილეთი, სოფ. ოზურგეთი, კონჭკათის ნაწილი (განთიადი)

გურიანთის საზოგადოების ტერიტორიაზე იყო ვაშნარის ციხე-ქალაქი (VI ს.) და ჭანიეთურის მონასტერი (IX-X სს). 1885 წელს გურიანთის სასოფლო საზოგადოების ტერიტორიაზე დაასახლეს რუსეთ-ოსმალეთის 1877-78 წლების შემდეგ დემობილიზებული ჯარისკაცები, რომლებმაც შექმნეს ურბანული დასახლება ეწერი (სოფ. ოზურგეთი).  სოფელი ჭანიეთური 1938 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ გაჰყო სამ ნაწილად. ერთი დარჩა გურიანთის სოფსაბჭოს შემადგენლობაში, მეორე შევიდა გურიანთიდან გამოყოფილი განახლების სოფსაბჭოს შემადგენლობაში, ხოლო მესამე ნაწილი, მონასტრითურთ, განთიადის სახელით, გადაეცა კონჭკათის სოფსაბჭოს.

3. დვაბზუს საზოგადოება
მოსახლეობა 1270 (1893 წ.), 3527 (1902 წ.)
სოფელი 5 (დვაბზუ, მელექედური, ბოხვაური, ?)
დღევანდელი დვაბზუ, მელექდური, ნასაკირალი, ბოხვაური

დვაბზუს ტერიტორიაზე გაიმართა და ამ საზოგადოების წევრები მონაწილეობდნენ ნასაკირალის ბრძოლაში, რის გამოც სოფელი მეფის ჯარისკაცებმა გადაწვეს.

4. ლიხაურის საზოგადოება
მოსახლეობა 2080 (1874 წ.) 1021 (1883 წ.) 1928 (1893 წ.), 3280 (1902 წ.)
სოფელი 6 1874 წ. (ლიხაური, კვაჭალათი, ნიაბაური, აჭი ,ქაქუთი, ნაცხავატევი) - 4 1896 წ., - 4 1902 წ.  (ნიაბაური, აჭი, ქაქუთი, ჭანიეთი)
დღევანდელი ლიხაური, ჭანიეთი, ქაქუთი, ნარუჯა

საზოგადოება აერთიანებდა აჭისწყლის ხეობის სოფლებს. მდიდარი იყო სიმინდითა და ღომით, ისტორიული ძეგლებით. 1913 წელს გაუქმებულია და შეერთებულია შემოქმედის საზოგადოებასთან.

5. მიქელგაბრიელის საზოგადოება
მოსახლეობა 3391
სოფელი 5 (მიქელგაბრიელი, ზედუბანი, საღვთო, ხრიალეთი, ორმეთი)
დღევანდელი შრომა, ნატანები, ურეკი, ღრმაღელე

ჩრდილოეთიდან და სამხრეთიდან შემოსაზღვრული იყო მდინარეებით, სუფსითა და ნატანებით. დასავლეთიდან ეკვროდა შავი ზღვა, ხოლო აღმოსავლეთით ესაზღვრებოდა ხვარბეთის საზოგადოებას. მიქელგაბრიელის საზოგადოების ტერიტორიაზე იყო ნიკოლოზის ნავსადგური (შეკვეთილი) და რკინიგზის სადგური ნატანები. იყო რევოლუციონერი გურულების სამშობლო და საუკეთესო თავშესაფარი თავისი ბუნებრივი ხშირი ტყეებისა და გურიის ზღვისპირეთთან ახლო მდებარეობის გამო.

1930-იან წლებში ცალკე გამოყვეს ღრმაღელის სოფსაბჭო და მიაკუთვნეს ლანჩხუთის რაიონს. ორად გაყვეს სოფელი ორმეთი, რომლის ნაწილი დატოვეს მახარაძის, ნაწილი კი ლანჩხუთის რაიონში.

6. ხვარბეთის საზოგადოება 
მოსახლეობა 1430 (1893 წ.), 2766 (1902 წ.)
სოფელი 3 (ხვარბეთი, გოგორეთი, ახალსაყდარი)
დღევანდელი მერია, თხინვალი, კონჭკათის ნაწილი (განთიადის გამოკლებით) და ლაითურის ტერიტორია

ხვარბეთის საზოგადოების ცენტრი იყო სოფელი გოგორეთი, იქვე იდგა ხვარბეთის სკოლა, რომელიც 1883 წელს გაიხსნა და 1930-იან წლებში გადავიდა სოფელ მერიაში

7. შემოქმედის საზოგადოება
მოსახლეობა 1120 (1874 წ.) 1370 (1893 წ.), 3577 (1902 წ.)
სოფელი 5
დღევანდელი შემოქმედი, მაკვანეთი 

იყო ჯერ შემოქმედის ეპარქიის, შემდეგ კი გურიელების საკუთრება. ცნობილია საშემოქმედლოს გლეხთა აჯანყება 1850 წელს. მდიდარი იყო ღვინით, კერძოდ, ჩხავრით, ასევე სიმინდით, ღომით და სანთლის არყით.

ლანჩხუთის უბანი

1. აკეთის საზოგადოება
მოსახლეობა 1198 (1883 წ.), 1815 (1893 წ.), 4100 (1902 წ.)
სოფელი 4 (აკეთი, ჭანჭათი, ვანი და ზომლეთი)
დღევანდელი აკეთი, ვან-ზომლეთი

აკეთის საზოგადოების გლეხები იყვნენ 1841 წლის აჯანყების მოთავენი. ცნობილი იყო მეთუნეობითა და ქვევრების დამზადებით.

2. აცანის საზოგადოება
მოსახლეობა 1183 (1874 წ.) 1123 (1883 წ.), 1155 (1893 წ.), 672 (1902 წ.)
სოფელი 1 
დღევანდელი აცანა

ცნობილი იყო მეთუნეობითა და ქვევრების დამზადებით.

3. ჯუმათის საზოგადოება
მოსახლეობა 1946 (1874 წ.) 1573 (1883 წ.), 2216 (1893 წ.), 2440 (1902 წ.)
სოფელი 1 
დღევანდელი ჯუმათი, სილაური

ჯუმათის საზოგადოების ტერიტორიაზე იდგა ჯუმათის მონასტერი, რომელიც გურიის ეპარქიის ცენტრი იყო. ჯუმათში, სექტემბერში იმართებოდა 5 დღიანი ბაზრობა.

4. ჯურუყვეთის საზოგადოება
მოსახლეობა 1245 (1883 წ.), 1660 (1893 წ.), 3059 (1902 წ.)
სოფელი 3
დღევანდელი ჯურუყვეთი, ნიგვზიანი 

 1913 წელს გაუქმებულია.

5. ძიმითის საზოგადოება
მოსახლეობა 1387 (1893 წ.), 3050 (1902 წ.)
სოფელი 2 (მამათი, ნაგომარი)
დღევანდელი ძიმითი, მამათი, ნაგომარი

ცნობილი იყო მამათში არსებული სკოლა, სადაც გიგო შარაშიძე ასწავლიდა ბახვში გადასვლამდე. ძიმითი მდიდარი იყო სიმინდითა და ღომით. ნაგომარი ცნობილი იყო, როგორც გურიაში ვაჭრობის ერთ-ერთი ცენტრი, რადგან ყოველ მარიამობა დღეს, 28 აგვისტოს აქ დიდი ბაზრობა იმართებოდა მამია V გურიელის დროიდან. ძიმითელ აზნაურ გუგუნავებსაც სწორედ ნაგომარში ედგათ სასახლე, ე. წ. პოეზიის სახლი, რომელიც 1905 წელს დაიწვა.

6. ლანჩხუთის საზოგადოება
მოსახლეობა 2106 (1883 წ.), 5417 (1902 წ.)
სოფელი 3 
დღევანდელი ლანჩხუთი, შუხუთი, გვიმრალაური, მაჩხვარეთი

ლანჩხუთის საზოგადოებაში კარგად იყო განვითარებული მეაბრეშუმეობა.

7. ნიგოითის საზოგადოება
მოსახლეობა 1050 (1893 წ.), 2113 (1902 წ.)
სოფელი 2
დღევანდელი ნიგოითი

8. ჩოჩხათის საზოგადოება
მოსახლეობა 2405 (1883 წ.) 3509 (1893 წ.), 3863 (1902 წ.)
სოფელი 1
დღევანდელი ჩოჩხათი, სუფსა, ნინოშვილი

9. ჩიბათის საზოგადოება,
მოსახლეობა 2168 (1883 წ.) 3068 (1893 წ.), 3410 (1902 წ.)
სოფელი 1
დღევანდელი ჩიბათი, ლესა

ცნობილი იყო სკოლით, რომელსაც გრიგოლ გურიელი მფარველობდა, რადგან ლესა გურიელების საუფლისწულო სოფელს წარმოადგენდა.

ჩოხატაურის უბანი

1. ამაღლების საზოგადოება
მოსახლეობა 2212 (1883), 2892 (1893), 4215 (1902)
სოფელი 2 (ამაღლება, სამება)
დღევანდელი ამაღლება, შუა ამაღლება

მის ტერიტორიაზე მდებარეობდა გურიის უდაბნოს მონასტერი.

2. ასკანის საზოგადოება
მოსახლეობა 1641 (1893), 4056 (1902)
სოფელი 3 (ფიჩხისჯვარი, მთისპირი, ოქროსქედი)
დღევანდელი ასკანა, მთისპირი, ბახვის ნაწილი (ოქროსქედი-მშვიდობაური)

ცნობილი იყო მეღვინეობით. საზოგადოების ტერიტორიაზე იდგა ასკანის ციხე, რომელიც აკონტროლებდა გურიასა და აჭარას შორის გადასასვლელ გზებს. საზოგადოებას გააჩნდა მდიდარი ბიბლიოთეკა და სცენისმოყვარულთა დასი.

3. ბასილეთის საზოგადოება
მოსახლეობა 2800 (1874 წ.) 1944 (1883 წ.), 5434 (1902 წ.)
სოფელი 4 (ბასილეთი, ოცხანა, მეწიეთი, ?)
დღევანდელი ხიდისთავი, ქვენობანი 

საზოგადოების ცენტრი და უდიდესი სოფელი იყო ხიდისთავი (ოცხანა), რომელიც დიმიტრი ბაქრაძის ცნობით „უბანში ერთადერთია, რომელსაც ბაზარი აქვს და ამიტომ იგი გურიაში ცნობილია საერთოდ როგორც ქალაქი.“

4. ჯვარცხმის საზოგადოება
მოსახლეობა 4215 
სოფელი 7 
დღევანდელი ჯვარცხმა, გორაბერეჟოული

ყოფილი საერისთავო, ანუ ერისთავების კუთვნილი ტერიტორია. ერისთავებს სასახლე გორაში ჰქონდათ. ეს ადგილი გურიის მეჩაიეობის ერთ-ერთი პირველი კერა იყო.

5. ნონეიშვილების საზოგადოება
მოსახლეობა 2205 (1874 წ.) 1247 (1893 წ.), 3288 (1902 წ.)
სოფელი 3 (ნონეიშვილები, ქვემო ხეთი, ბურნათი)
დღევანდელი საჭამიასერი, კოხნარი

ნონეიშვილების საზოგადოება ზემო ხეთის საზოგადოებასთან ერთად მდებარეობდა მდინარე ხევისწყლის ხეობაში და შეადგენდა ე. წ. გურიის საჯავახოს. საჯავახოს მხარე განთქმული იყო მეღვინეობით, კერძოდ კი საჯავახოს ღვინით, რომელიც სხილათუბანისა და მტევანდიდის შერევით მიიღებოდა.

6. ფარცხმის საზოგადოება
მოსახლეობა 1283 (1893 წ.), 2349 (1902 წ.)
სოფელი 2 (ფარცხმა, ჩოხატაური)
დღევანდელი ფარცხმა, გოგოლესუბანი, ჩოხატაური

7. სურების საზოგადოება
მოსახლეობა 2100 (1874 წ.) 2182 (1893 წ.), 3061 (1902 წ.)
სოფელი 1 
დღევანდელი ზემო სურები, შუა სურები, დიდივანი

მდებარეობდა სუფსის ხეობის ზემო წელში. ცნობილი იყო თაფლით, არყით, გაუვალი ტყით. სურებში დაიბადნენ სოციალ-დემოკრატიული მოძრაობის ცნობილი ლიდერები ისიდორე და ნოე რამიშვილები.

8. ზემო ხეთის საზოგადოება
მოსახლეობა 1346 (1883 წ.), 1795 (1893 წ.), 2649 (1902 წ.)
სოფელი 3 (თხილაგანი, გოგოური ?)
დღევანდელი ზემო ხეთი 

ნონეიშვილების საზოგადოებასთან ერთად მდებარეობდა მდინარე ხევისწყლის ხეობაში და შეადგენდა ე. წ. გურიის საჯავახოს. საჯავახოს მხარე განთქმული იყო მეღვინეობით, კერძოდ კი საჯავახოს ღვინით, რომელიც სხილათუბანისა და მტევანდიდის შერევით მიიღებოდა.

9. ერკეთის საზოგადოება
მოსახლეობა 2205 (1874 წ.) 1699 (1883 წ.), 2585 (1893 წ.), 5969 (1902 წ.)
სოფელი 3 (ერკეთი, გუთური, დაბლაციხე)
დღევანდელი ერკეთი, გუთური, ბუკისციხე, დაბლაციხე, ხევი, ნაბეღლავი, ზოტი

1913 წელს რუსეთის იმპერიის ტერიტორიული ერთეულების აღწერის მიხედვით ოზურგეთის მაზრაში 23 სასოფლო საზოგადოება იყო დარჩენილი. ამ დროისთვის გაუქმებული იყო ჯურუყვეთის და ლიხაურის სასოფლო საზოგადოებები.

1919 წელს, საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის მიერ განხორციელებული თვითმმართველობის რეფორმის შემდეგ მაზრებს თვითმმართველობა მიენიჭათ.  თვითმმართველობის პირველი დონე - სასოფლო საზოგადოებები - შენარჩუნებული იქნა, ხოლო მაზრა თვითმმართველობის მეორე დონეს წარმოადგენდა. 1920 წლისთვის ოზურგეთის მაზრა უკვე 33 სასოფლო საზოგადოებას მოიცავდა.

1930 წელს საბჭოთა ხელისუფლებამ სოფლად კოლექტივიზაციის პარალელურად ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული მოწყობა შეცვალა. დარაიონება განხორციელდა რუსეთის იმპერიის დროინდელი საპოლიციო და არა სამოქალაქო მმართველობის ერთეულების (მაზრები და სასოფლო საზოგადოებები) მიხედვით. ოზურგეთის მაზრის ნაცვლად 1930 წელს შეიქმნა ოზურგეთის, ლანჩხუთის და ჩოხატაურის რაიონები. 1930 წლიდან არსებული დაყოფა არ შეცვლილა, გამონაკლისი იყო მხოლოდ 1963-64 წლები, როდესაც გაერთიანებული იყო მახარაძისა და ჩოხატაურის რაიონები.



Comments

Popular posts from this blog

გურიის ფეოდალები

გურიის თავადები
ვახუშტი ბატონიშვილის ცნობით

ფლობს გურიას გურიელი და იტყვის ვარდანის ძეობასა, და სხუანი მის ქვეშენი არიან ესენი: თავდგირიძე და ამილახორი, ჩავიდნენ სამცხიდან, შარვაშისძე მოვიდა აფხაზეთიდამ, ბერიძე, კვერღელისძე, ბერეჟიანი, ნაკაშიძე დასხუანი, აგრეთვე აზნაურნიცა“ XIX საუკუნეში, დიმიტრი ბაქრაძის თანახმად, გურიაში თავადების ექვსი გვარი იყო:
გურიელი გურიელები გვარად სინამდვილეში ვარდანისძეები იყვნენ, ხოლო გურიელობა კი იყო მათი ტიტული, როგორც გურიის მფლობელებისა. ისინი თავიდან გურიის ერისთავები, XVI საუკუნიდან კი დამოუკიდებელი მთავრები  იყვნენ. გურიელად იწოდებოდა ფეოდალური სახლის უფროსი, სახლის სხვა წევრები - ბატონიშვილებად. გურიელების საზაფხულო რეზიდენცია იყო უჩხუბი, ზამთრისა კი - ოზურგეთი, მამია V გურიელმა რეზიდენცია მთლიანად ოზურგეთში გადაიტანა. საგვარეულო საძვალე - შემოქმედის ეკლესია, საბატონიშვილო - ლესა
ნაკაშიძე
გურიელების შემდეგ გურიის ყველაძე ძლიერი და მდიდარი გვარი იყო. ნაკაშიძეების საგვარეულო მოდის გვარ ნაკანიდან. ნაკანი შუა საუკუნეებში გადაკეთდა ნაკაშიდ, გვიან შუა …

როგორ დაკარგა გურიამ ქობულეთი

გურია, ტრადიციულად, სამ ნაწილად იყოფოდა: ზემო, შუა და ქვემო გურიად. ქვემო გურია - ტერიტორია მდინარეებს, ჩოლოქსა და ჭოროხს შორის, დაახლოებით ემთხვევა დღევანდელი ქობულეთის რაიონს. ქვემო გურია გურიის სამთავროს ოსმალეთის იმპერიამ 1770-იან წლებში წაართვა და საზღვარმა მაშინ მდინარე ცხრაფონაზე გაიარა. ოსმალეთმა ეს ტერიტორია შეინარჩუნა ერთი საუკუნის განმავლობაში, 1878 წლამდე, მანამ, სანამ ის რუსეთის იმპერიამ ომის შედეგად არ დაიკავა.
1804 წელს რუსეთის იმპერიამ იმერეთის სამეფო გურიის სამთავროთურთ მფარველობაში მიიღო. რუსეთს მაშინვე გაუჩნდა პრეტენზიები ბათუმზე. საქართველოს მთავარმართებელი პავლე ციციანოვი სწერდა რუსეთის ელჩს სტამბულში, ანდრეი იტალინკსკის, რომ ეზრუნა ბათუმის რუსეთისთვის შეერთებაზე, რადგან ბათუმი გურიის სამთავროს ეკუთვნოდა, გურიის სამთავრო კი ახლა რუსეთს ეკუთვნისო. გურიის სამთავროს საზღვრების შესასწავლად გურიაში ჩავიდა პიოტრ ლიტვინოვი, რომელსაც ქაიხოსრო და მამია გურიელებმა მოახსენეს, რომ კინტრიში, ციხისძირი, ჩაქვი და ბათუმი გურიის სამთავროში შედიოდა. ლევან გურიელმა ლიტვინოვს უთხრა …

გურულების შესახებ

იაკობ გოგებაშვილი:
გურული მეტად ჩქარია ლაპარაკში, მოძრაობაში, საქმეში, უყვარს პირდაპირობა და სძულს პირმოთნეობა. სწრაფად მოსდის გული, თოფის წამალივით იცის აფეთქება; მაგრამ ჩქარა ისევ მშვიდდება. სიმარჯვით და გულადობით გურულები განთქმულნი არიან. განათლებასაც გატაცებით მისდევენ.
თედო ჟორდანია

გურიის კუთხე დამივლია ამ ოციოდ წლის წინედ, როდესაც უცხოელების კულტურას ამ ხალხზე შესამჩნევი გამრყვნელი გავლენა არ მოეხდინა. უსწავლელ-უწიგნო გლეხ-კაცებმა გამაკვირვეს მათის დიდებულ სიტყვა-პასუხით, ,,ჯენტლმენობით” – ზრდილობით, ძველებურ ქართულ განათლებით (ბევრმა იცოდა გალობა საუცხოოდ და უფრო მეტმა ძველი სიმღერები – წარმტაცები), ჩვეულებათა სათნიანობით, კულტურით, რომლის ვრცლად აღწერა ითხოვს ახალს გმირებს. მათი ჩონგური ...და ფერხულის დაბმა ხომ გაიტაცებს იმასაც, რომლის სული მიძინებულია და მომკვდარინებული მუდმივ დუხჭირ ქვეყნიურს ზრუნვაში და ვისაც გმირული სული უღვივის გულში, იმას ხომ ცად აიტაცებს.

ამ ხალხში ქურდები სულ არ იყო მაშინ – ძველი გურული, როგორც ქართლელ-კახელიც ამას არ იკადრებდა. გურულების ბურთაობა, ფერხ…

გურული ფირალები

გურიაში ფირალობა ორ სხვადასხვა პერიოდში გავრცელდა, 1880-იან წლებში და 1900-იან წლებში. 1880-იანი წლების ფირალობა გაჭირვებისა და სიღარიბის შედეგი იყო. 1900-იანი წლების ფირალებს კი პოლიტიკური მიზნები ჰქონდათ, ზოგი მათგანი 1905 წელს ნასაკირალის ბრძოლაში მონაწილეობდა.
„არ არის არცერთი განათლებული ერი, რომ თავის განვითარებაში ყაჩაღობა არ გაევლოს“ გაზეთი „ივერია“

ალმასხან ბედინეიშვილის ისტორია
ალმასხან ბედინეიშვილი იყო წარმოშობით სურებიდან. მისი ბატონი იყო ზურაბ ერისთავი, გორაბერულის ერისთავების შტოდან.
ერისთავი მიაკითხავდა ბედინეიშვილს, როგორც სხვა გლეხებს, წამოწვებოდა მარანში და ითხოვდა მასვით და მაჭამეთო და სამ დღეზე ნაკლებს არ გაჩერდებოდა. უძლებდა ალმასხანი, მაგრამ ერთხელაც ბატონმა ქალები მოინდომა, ამოასხა ალმასხანს, შეუვარდა ერისთავს გორაბერეჟუოულის სასახლეში და მოკლა ლოგინში.
ბედინეიშვილმა 60 წელის გაატარა სურების ტყეში ფირალობაში.
სიმღერა ფირალ მეხუზლაზე

სიმღერა სისონა დარჩიაზე
 სიმღერა სისონა დარჩიაზე

„იცით, ვინ არიან ეს ფირალები? ცოლშვილიანი კაცები, რომლებიც გუშინ მშვიდი მიწის მუშა იყ…

ბახმარო: ძველი ფოტოები და ტურისტული ბილიკები

ბახმაროს ხედი პატარა ფაფარადან



აქ წარმოდგენილია ბახმაროს დამსვენებელთა შორის პოპულარული რამდენიმე ტურისტული ბილიკი. თითოეულ რუკაზე მარჯვნივ ზედა კუთხეში, ღილაკ wikiloc-ზე დაჭერით ნახავთ დეტალურ რუკას
ობოლი ქვა, დიდი ზომის ლოდი


ზოტიყელი, აჭარელთა საზაფხულო დასახლება ბახმაროსთან ახლოს. სამანქანო გზა


ზოტიყელი, საცხენოსნო და ქვეითთა ბილიკი



სილამაზის წყარო, ერთ-ერთი ყველაზე ცივი წყარო ბახმაროში


გადრეკილი, ანუ მზის ამოსავალი. 2505 მ . სიმაღლის მთიდან კარგ ამინდში შესაძლებელია მზის ამოსვლის ნახვა


მზის ჩასავალი. მზის ჩასვლა ყოველთვის კარგი საცქერია, მოწმენდილ და ღრუბლიან ამინდშიც



ბილიკი ბახმარომდე სოფელ ვაკიჯვრიდან



ბილიკი ბახმარომდე სოფელ მთისპირიდან



გომისმთა. გურიის რიგით მეორე სამთო კურორტი ბახმაროდან არც ისე შორსაა. გასდასვლა ფეხით და ცხენებით შეიძლება