სიმონ გუგუნავას ლექსები

სიმონ გუგუნავა ცნობილია პოემით „თამარიანი“. მისი ყველა ნაწარმოები შემორჩენილი არ არის, რადგან მისი სახლი ნაგომარში, პოეზიის სასახლე“, გადაწვეს 1906 წლის თებერვალში.

მომეწყინა ცხოვრებაში

მომეწყინა ცხოვრებაში

მუდამ წლების ანგარიში
არ მაკვირვებს მითქმა-მოთქმა
და ვერც მატკბობს ქება-ვიში
ვინც შამათს ვერ გამიკეთებს,
რას დავეძებ - მითხრას ქიში,
ვიცი ხვედრი არ ამცდება,
სიკვდილისა არ მაქვს შიში.
სათნოებით სავსე გული
გადამექცა გესლის წურად,
მით საწუთროც აღარ მინდა,
თავისთავს ვგრძნობ უბედურად

ლექსი ჩაწერა ანტონ ხინთიბიძემ 1940-იან წლებში ლანჩხუთელი მელექსე-მეჩონგურე ქალის ც. ჟორდანიასაგან. გამოქვეყნდა 1961 წელს  „ლენინის დროშაში“, N40, გვ. 3 

დედა ენა 

ენა ცხოვრების წყაროა  
უკვდავი, დაუშრომელი
ენა კუკური ვარდია,
ხალხისთვის დაუჭკნობელი, 
ენა წარსულის მოწმეა 
და მომავალის მშობელი
ენა სიბრძნეა აწმყოსი,
ლამპარი გაუქრობელი. 
ენა აქვს კაცობრიობას 
კედლად და საფუძველადა, 
ენა სვეტია ერისა,
მასზედ სდგას იგი მრთელადა,
 ენა აზრს დაასურათებს 
და შეიქმს ხორციელადა,
ენაში გამოიხატვის 
ბუნების ძალა ვრცელადა.
ენა გვაქვს წინაპართაგან
ვით განძი გადმოსაცემი,
და როგორც სჯული,
ენაა უმაღლეს პატივსაცემი,
ვინც ენას დაასამარებს,
იქნება მისი დამცემი,
ის ჩაითვლება, საერთოდ,
ვითარც იუდა გამცემი.
რომელიც გასცვლის  უცხოზედ 
მშობლიურ ანაბანასა,
ის თავის ძმასაც  უმუხთლებს, 
გულში ჩაასობს დანასა, 
ვინც დედა ენას არ უმღერს, 
თავის სამშობლოს ნანასა, 
ქების წილ ზიზღით ვიხსენებ 
ქართველსა ამისთანასა

ერთი, რამ სუსტი ცხოველი, 
უძვალო ფერად მწყაზარი,
ორი თვე ცოცხლობს მთელ წელში,
შემდეგ ათი თვე  მკვდრად არი,
იმისი ღვაწლით მდიდრდება
მთელი სოფელი ბაზარი.
სიკვდილს კი  არვინ არ გლოვობს,
არც  ვაი  გვესმის, არც ზარი.

ოცდათორმეტი უსულო ერთმანეთს ეომებიან
 აილაშქვრიან, იბრძვიან, უიარაღოდ კვდებიან.
ხელი არა აქვთ, არც ფეხი, დადიან, არ დადგებიან.
ამ წამს რომ მოკვლენ ერთანეთს, იმ წამსვე გაცოცხლდებიან.

მოხუცის ანდერძი 

(მეფე ერეკლე მეორის დროს)

ყვავილოვანს დროს ვიგონებ, მის გამო სევდით ვჭმუნდები

ორმოც და ათს წელს გავსცილდი, ფერი მაკლდება, ვხუნდები

რაც არა მრწამდა სიყრმეში, ეხლა ზოგშია ვრწმუნდები,

მაგრამ რა მეთქმის წარსულზედ? მას ვეღარ დავუბრუნდები

ის ვეღარ მათბობს, რაც წინედ უცეცხლოდ სახმილს მიდებდა,

ვერ ამაჩქარებს იგიცა, რაც იმ დროს გამაგიჟებდა,

ვისა ვუყვარდი, - მოვსძულდი, მაძაგებს, ვინც მადიდებდა,

მიკვირს, რად მშობა საწუთრომ, თუ ამ დროს გარდამკიდებდა!...

ეხლა ი ღიმილს აღარ მგვრის, რაც წინედ მაკისკისებდა,

აღარ მეტრფიან კეკლუცნი, იმ დროში ვინც მაფასებდა,

დღეს იგი მტანჯავს, რაც წინედ სიხარულს მიათასებდა,

რად ამაყვავა ბუნებამ, თუ ასრე დამახავსებდა!

ძალა მერთმევა, ვსუსტდები, კაეშნით გული ფრიალებს ,

კანკალი მომდის, სული სწუხს, რაღაც ძარღვებში ჟრიალებს,

ფერხმა მიმტყუნა ცეკვაში, წინასებრ ვეღარ სრიალებს ,

ხმამ სიტკბოება დაჰკარგა - ხიწვი მომედვა, ხრიალებს

კვლავ უარესსაც მოველი, რაცა მჭირს მე ამ ჟამადა,

რაც სხვა დროს სულსა მიტკბობდა, ის დღეს შემექნა შხამადა,

საწუთრო მუხთლობს ყოველსა და მეც შემძულდა ამადა,

ტანჯულთა დღე წლად ექცევათ, ბედნიერთ უჩანთ წამადა.

არ მინდა მომცენ სამეფოდ ჩინ–მაჩინ–ინდოეთია,

შურით შევყურებ სპარსეთსა, ზიზღსა მგვრის ოსმალეთია

სხვა სატრფიალო აღარ მყავს, მოწამე არის ღმერთია, - 

მხოლოდ მშთენიეს საყვარლად სამშბლო ჩემი ერთია.

უღირსი შვილი სამშობლომ აღმზარდა, შვილად მიწამა,

ღირსი ვინც იყო, სჯულისთვის სარკინოზთაგან იწამა,

ზოგმა ოქროზედ გასყიდა, მშობლად ის აღარ იწამა,

მე თუ მემუხთლოს ოდესმე - ნუღა მიმიღოს მიწამა.

რაცა ვიჩივლე წარსულზედ, არ მითქვამს ნამალავადა,

სამშობლოს ვსტოვებ სპარსთაგან დარბეულს გულ–საკლავადა,

მე ვერა ვარგე საბრალომ, მივდივარ აწ საფლავადა,

მაგრამ ვნუგეშობ - თვით უზღავს, გაძლიერდება კვლავადა.

სიკვდილის წინედ ასრე ვგრძნობ: დრო დგება საზღვეველისა,

სპარსეთს დაიპყრობს ივერი ერეკლე უძლეველისა,

აფრიალდება ირანში დროშა მეფისა ქველისა,

ამას მიქადის იდუმალ ხმა ანგელოზის მცველისა!...

ლექსი გამოქვეყნდა ჟურნალ "მოამბეში" N3, 1895 წელს, გვ. 147-148