ბურგუნდიელები გურიაში

    1444 წელს ბურგუნდიელებმა სცადეს ბათუმის აღება და გაძარცვა. ეს მოხდა 1443-1444 წლების ე.წ. ვარნის ჯვაროსნული ლაშქრობის დროს. 

    XV საუკუნეში, უნგრეთ-ოსმალეთის ომების დროს უნგრეთი ცდილობდა ოსმალეთის იმპერიის წინააღმდეგ ჯვაროსნული ლაშქრობის ორგანიზებას. უნგრეთმა და ბიზანტიის იმპერიამ დახმარება სთხოვეს ბურგუნდიის საჰერცოგოს. ბურგუნდიის ფლოტი უნდა შესულიყო შავ ზღვაში და მხარი დაეჭირა ბალკანეთში მებრძოლი ჯვაროსნებისთვის. ბურგუნდია დათანხმდა თავისი ფლოტის, 7 დიდი და ერთი პატარა კატარღის გაგზავნას. ფლოტის თანადამფინანსებელი უნდა ყოფილიყო რომის პაპი. ფლოტის ხელმძღვანელად დაინიშნა ვალერი დე ვავრენი. 

1444 წლის პოლიტიკური საზღვრები oldmapsonline მიხედვით

    კონსტანტინოპოლში დე ვავრენმა ბურგუნდიელ რაინდ ჟოფრუა დე ტუაზის დაავალა სამი კატარღით ემოძრავა შავი ზღვის სამხრეთ ნაწილში ტრაპიზონის იმპერიამდე. დანარჩენ ფლოტს ის უნდა შეერთებოდა ფეოდოსიაში, რომელიც მაშინ გენუის რესპუბლიკის კოლონია იყო.

ჟოფრუა დე ტუაზის გერბი

    დე ტუაზმა ტრაპიზონამდე ხელში ჩაიგდო ოსმალების რამდენიმე ხომალდი, აიღო და გადაწვა ოსმალების ერთ-ერთი ზღვისპირა ციხესიმაგრე და შევიდა ტრაპიზონში, რომელსაც ამ დროს მართავდა იოანე IV კომნენოსი. ჟოფრუა დე ტუაზს ჰქონდა ინფორმაცია ტრაპიზონის აღმოსავლეთით ბათუმის ნავსადგურის და იქ არსებული ვაჭრობის შესახებ, მათ შორის შემახადან ჩამოტანილი აბრეშუმით ვაჭრობის შესახებ და სურდა მისი აღება და გაძარცვა. იოანე IV ცდილობდა მის გადარწმუნებას და ეუბნებოდა, რომ იქ მცხოვრები ხალხიც ქრისტიანია, თუმცა ჟოფრუა დე ტუაზმა, იმ საბაბით, რომ იქაური ქრისტიანები სქიზმატები იყვნენ და არ ემორჩილებოდნენ რომის პაპს, მაინც გადაწყვიტა ბათუმზე თავდასხმა.

    დე ტუაზი ერთი კატარღით წავიდა ბათუმზე. მას შეტაკება მოვუვიდა ადგილობრივ მთავართან „პატანო გურიელთან“ (პატანო უნდა იყოს ბატონის დამახინჯებული ვერსია). გურიელი 600-კაციანი რაზმით მოულოდნელად დაესხა თავს ხმელეთზე გადასულ 200 ბურგუნდიელს, რომლებაც კატარღიდან დახმარების მიღება ვერ მოასწრო. გურიელს, სავარაუდოდ, ტრაპიზონელი ბერძენი ვაჭრებისგან ჰქონდა მიღებული ინფორმაცია მოსალოდნელი თავდასხმის შესახებ. ტყვედ ჩავარდა თავად ჟოფრუა დე ტუაზი, რომელიც მთელი მაისის განმავლობაში იმყოფებოდა ტყვედ. მას კარგად ეპყრობოდნენ, რადგან ფრანგული წყაროს ცნობით ამ ქვეყანაში, რომელსაც „მეგრელია“ ეწოდება, ტყვეებისადმი ცუდი მოპყრობა სირცხვილად მიიჩნეოდა. 

    ზუსტად არაა ცნობილი, რომელი გურიელი დახვდა ჟოფრუა დე ტუაზს ბათუმში. ამ დროს გურია საერისთავოს სახით შედიოდა ჯერ კიდევ ერთიან, მაგრამ დაშლის გზაზე მყოფ საქართველოს სამეფოში. საერისთავოს მართავდნენ ოდიშის ერისთავების, დადიანების უმცროსი შტოს წარმომადგენლები. 1444 წელს ჟოფრუა დე ტუაზის შემპყრობი შესაძლოა ყოფილიყო ზარზმის ტაძრის წარწერაზე ნახსენები სიმონ გურიელი, ჯუმათის მთავარანგელოზის ხატზე ნახსენები გიორგი გურიელი ან ბაღლების ეკლესიაში გამოსახული ბეშქენ გურიელი.

    ჟოფრუა დე ტუაზი გურიელმა გაათავისუფლა ტრაპიზონის იმპერატორის და გენურის რესპუბლიკის შუამდგომლობით და იმ პირობით, რომ ბურგუნდიელთა ხომალდები თავს აღარ დაესხმებოდნენ საქართველოს სანაპიროებს. ის შეუერთდა ფეოდოსიაში მყოფ ბურგუნდიულ ფლოტს. წლის ბოლოს ვარნის ბრძოლაში ჯვაროსნების დამარცხებამ აზრი დაუკარგა შავ ზღვაში ბურგუნდიელთა ფლოტის შემდგომ ყოფნას.

ვარნის ბრძოლა

მომზადებულია თამაზ ბერაძის სტატიის მიხედვით, რომელიც გამოქვეყნდა ლიტერატურულ საქართველოში 1983 წელს