Skip to main content

ბახვის მანიფესტი

სოციალ-დემოკრატიული იდეები გურიაში განსაკუთრებით პოპულარული იყო და შესაბამისად, რევოლუციური მოძრაობა - ძლიერი. 1905 წლის დასაწყისში გურიაში ძალაუფლება რეალურად რევოლუციური კომიტეტის ხელში იყო, რომელსაც შეეძლო საჭიროების შემთხვევაში 15 000 შეიარაღებული პირის, „წითელაზმელების“ გამოყვანა.

კავკასიის მთავარმართებლობამ მიიღო გარკვეული ადმინისტრაციული ზომები ხელისუფლების ორგანოების კონტროლის აღსადგენად. ოზურგეთის მაზრა (ანუ გურია), რომელიც ქუთაისის გუბერნიის ნაწილი იყო, ჩამოაცილა გუბერნიას. კინტრიშის ოლქი (დღევანდელი ქობულეთის რაიონი), რომელიც ბათუმის ოკრუგის ნაწილი იყო, ჩამოაცილა ბათუმის ოკრუგს, გააერთიანა ეს ერთეულები და მათ ტერიტორიაზე გამოაცხადა საგანგებო მდგომარეობა. გურიაში გაიგზავნა 10 000 კაციანი სადამსჯელო რაზმი გენერალ ალიხანოვ-ავარსკის მეთაურობით.

სადასმჯელო რამზს ახლდა მთავარმმართებლობის საბჭოს წევრი სულთან კრიმ-გირეი. კრიმ-გრეი ცნობილი იყო ლიბერალური შეხედულებებით, ამიტომ  მთავარმართებლობამ გადაწყვიტა, რომ სამხედრო მოქმედებების დაწყებამდე ის გლეხობასთან მოსალაპარაკებლად გაეშვათ. კრიმ-გირეის მისია იყო გლეხობის დაშოშმინება და იმის გაგება, თუ რას მოითხოვდნენ ისინი მთავრობისგან 


1905 წლის თებერვალში რაზმი სადგურ ნატანებში შეჩერდა, ხოლო კრიმ-გირეიმ დაიწყო შეხვედრები გლეხობასთან. კრიმ-გირეის დელეგაციას გარდა კაზაკებისა, წითელრაზმელებიც იცავდნენ, მათი მიზანი პროვოკაციული თავდასხმის თავიდან აცილება იყო. წითელრაზმელთა შორის იყო დათა ქადეიშვილი.

გურიაში მაშინ 100 სოფელი იყო, რომლებიც 25 სასოფლო საზოგადოებაში იყვნენ გაერთიანებულები. კრიმ-გირეი 25-დან 12 სასოფლო საზოგადოების გლეხობას შეხვდა. აღსანიშნავია, რომ კრიმ-გირეის გლეხებმა საკუთარი მოთხოვნები არამხოლოდ ბახვის კრებაზე, არამედ სხვა სასოფლო საზოგადოებებში, მაგალითად მიქელგაბრიელის, შემოქმედის და სხვ., შეხვედრებისას გადასცეს. ბახვში გამართული შეკრება იყო ყველაზე მრავალრიცხოვანი, სწორედ ამიტომ ბახვის კრება უფრო ფართოდ გახდა ცნობილი.

გურულები კრიმ-გირეისთან

შეხვედრა გაიმართა  1905 წლის 23 თებერვალს ბახვის ეკლესიასთან. ესწრებოდა 500-მდე ადამიანი, მათ შორის იყვნენ ცნობილი ფირალები: დათიკო შევარდნაძე, დავით ქადეიშვილი, კიკია მამულაიშვილი. 500-მდე გლეხი შეკრებილი იყო სასამართლოს მოედანზე, მათ გამოყვეს 12 ადამიანი კრიმ-გირეისთან სალაპარაკოდ. კრიმ გირეის ახლდა ერთი მდივანი, ერთი თარჯიმანი და რამდენიმე კორესპოდენტი: ნესტორ კალანდაძე ჟურნალ „მოგზაურიდან“, სამსონ ფირცხალავა „ცნობის ფურცელიდან“ და ილია ნაკაშიძე „ნოვოე ობოზრენიედან“. სწორედ ეს ადამიანები იწერდნენ გლეხთა სიტყვიერ გამოსვლებს და აქვეყნებდნენ საკუთარ გაზეთებში.

გლეხებს კრიმ-გირეისთვის უთქვამთ:

„ახლანდელ მთავრობას არ შეუძლია დააკმაყოფილოს ჩვენი მოთხოვნები, იგი ყრუა ჩვენი გაჭირვებისადმი, ჩვენ არ გვაქვს უფლება მოვითხოვოთ მისგან რაიმე ანგარიში, კრინტიც კი დავძრათ ამაზე, თუ კი წამოგვცდება, ჩვენ არ გვისმენენ, არამედ გვცემენ, გვაპატიმრებენ, სულს გვხდიან ეგზეკუციით; ჩვენ არ შეგვიძლია ვილაპარაკოთ ჩვენს გაჭირვებაზე, რადგან მთავრობას ჩვენთვის ერთი პასუხი აქვს - მათრახი..."

მოთხოვნების შინაარსი მაშინდელი პოლიტიკური განათლების მაღალ დონეზე მეტყველებს. თუ ამ მოთხოვნებს დავაჯგუფებთ, ასეთ სურათს მივიღებთ: 

თავისუფლება და თანასწორობა
  • წოდებათა გაუქმება
  • სიტყვის კრების, კავშირების და გაფიცვის თავისუფლება
  • პიროვნების ხელშეუხებლობა
  • პოლიტპატიმრების გათავისუფლებაა
  • დახურული სამკითხველოების დაუყოვნებლივ გახსნა (ინფორმაციის თავისუფლება) 
ადმინისტრაციული რეფორმა
  • გლეხთა კომიტეტების დაარსება სოფლად
  • სახალხო სასამართლოს დაარსება, მოსამართლის არჩევის უფლება, სასამართლო ქართულ ენაზე
  • ადგილობრივი საკითხების ადგილზე განხილვა-გადაწყვეტა, ადგილობრივი ადმინისტრაციის არჩევის უფლება (თვითმმართველობა)
  • მუდმივი ჯარის გაუქმება და სახალხო მილიციის შემოღება
  • მთავრობის არჩევა საყოველთაო, ფარული და პირდაპირი არჩევნებით
საგადასახადო რეფორმა
  • საბატონო, საეკლესიო და სახელმწიფო ბეგარის გაუქმება;
  • აქციზების და ყველა არაპირდაპირი გადასახადის გაუქმება
  • დრამის გადასახადის გაუქმება
  • პროგრესირებადი დაბეგვრის შემოღება
  • ყველა იმ გლეხის გათავისუფლება გადასახადისგან, რომელთა შემოსავალი არ აღემატება 500 მანეთს (დაუბეგრავი მინიმუმი)
მიწის რეფორმა
  • საუფლისწულო, საეკლესიო სამონასტრო მიწების კონფისკაცია და მათი გადაცემა გლეხობისთვის უსასყიდლოდ
  • სანადელო მიწების გადაცემა გლეხობისთვის უსასყიდლოდ,
  • სანადელო მიწებში გადახდილი ვალის უკან დაბრუნება გლეხობისთვის 
განათლების რეფორმა
  • ორივე სქესისთვის 16 წლამდე უფასო საყოველთაო სწავლების შემოღება
  • სოფლებში სასწავლებლების არსებობა
  • სკოლებში ქართულ ენაზე სწავლების შემოღება
  • საღვთო სჯულის სწავლების გაუქმება
გლეხების გამოსვლიდან განათლების შესახებ:

„ჩვენ გვინდა სწავლა, ძლიერ გვინდა, რადგან ვიცით, რომ ახლანდელ დროში უსწავლელი კაცის ცხოვრება გაჭირვებულია. მოვითხოვთ უფასო, საყოველთაო სავალდებულო სწავლებას 16 წლამდე, როგორც ქალების, ისე ვაჟებისთვის. მოვითხოვთ, რომ ყველა საჭირო სასწავლებელი ადგილობრივ გვქონდეს და ათას ვერსზე შვილების გზავნა აღარ გვჭირდებოდეს. ჩვენი აზრით სკოლა უნდა ემსახურებოდეს ძმობის, ერთობის და ჭეშმარიტების გავრცელებას ხალხთა შორის“

ბახვის შეკრებას ფართო გამოხმაურება მოჰყვა რუსეთის პრესაში. ლენინის გაზეთ Вперёд-ში, რომელიც ევროპაში გამოდიოდა, გამოქვეყნდა სტატია სათაურით „გურიაში“. მასში  გლეხთა მოთხოვნები წერილობითი ფორმით იყო ჩამოყალიბებული და მანიფესტად იყო მოხსენიებული. სწორედ ამიტომ დაერქვა მას „ბახვის მანიფესტი“.

კრიმ-გირეის, გასცნობია რა გლეხობის მოთხოვნებს, უთქვამს, ამათ კონსტიტუცია კი არა საფრანგეთის რეპუბლიკა ვერ დააკმაყოფილებსო. მოთხოვნათა შეუსრულებლობა გახდა ერთ-ერთი საბაბი იმავე წელს გურიაში შეიარაღებული ამბოხების დაწყებისა, რასაც ნასაკირალის ცნობილი ბრძოლა გურიის რესპუბლიკის გამოცხადება და 1906 წელს ამბოხის სასტიკი ჩახშობა და რეპრესიები მოჰყვა.

 
ილუსტრაცია „გურულები განიხილავენ საკუთარ საქმეებს“
1905 წლის 28 მაისი


Comments

Popular posts from this blog

გურიის სოფლების ძველი ფოტოები / Villages of Guria

ნასაკირალის ჩაის საბჭოთა მეურნეობის კანტორა


 სილაურის კოლმეურნეობის კანტორა / Silauri





Nagomari

Nagomari

ნაგომრის კულტურის სახლი, 1961 / Nagomari

ბახმაროს სახლის წარწერები

მე, თედორე ანთაძე ვიყავი ამ სახლში 1915 და დავამტკიცე ბახმარო დიდ დაჩად. 26 ივნისი

1916 წლის ივლისი ვასია თალაკავაძე

ამ სახლში იდგა ეთერი ყაჭიეშვილი თავის ძმობილებით 1922

თამარა სიმაშვილი, ანიჩქა ანთიძე, ზინა სამსონიძე, ალიოშა თალაკვაძე წავედით 17 ოტომბერს 1925

კოტე, ნინა თალაკვაძე 1928

სულიკო ხმელიძე 1931 აგვისტო

ამირან და სოსო ცინცაძე, 1937 10.VII-14.VIII

ეს არის სახლის პატრონი თალაკვაძე შოთა სიმონის ძე

ავაშენეთ ეგ სახლი ხელახლა
ტიტიკო ინწკირველი
დამხმარე მუშები გიორგი ინწკირველი და მანასე ბერაძე

კოკო 1958

ვერიკო და თამრიკო თალაკვაძეები და აზიკო კერესელიძე 1961-1962 წწ.

ჩამოვედით 1972 წელს 16 ივლისს ქეთინო ღლონტი, ნანი ღლონტი, ვერიკო თალაკვაძე

მედიკო, ქეთინო, ლუკა ღლონტები, ვერიკო თალაკვაძე, თემური ვანიძე 1973 8 აგვისტო

აქ ისვენებდა ჯუმბერი ჯიჯიეშვილი 1975

ნათია, დოდო 1989

1999 გიგი, თიკო, ვერიკო, კოტე

2015 გიგი, ნათია, კონსტანტინე

როგორ დაკარგა გურიამ ქობულეთი

გურია, ტრადიციულად, სამ ნაწილად იყოფოდა: ზემო, შუა და ქვემო გურიად. ქვემო გურია - ტერიტორია მდინარეებს, ჩოლოქსა და ჭოროხს შორის, დაახლოებით ემთხვევა დღევანდელი ქობულეთის რაიონს. ქვემო გურია გურიის სამთავროს ოსმალეთის იმპერიამ 1770-იან წლებში წაართვა და შეინარჩუნა ერთი საუკუნის განმავლობაში, 1878 წლამდე, მანამ, სანამ ის რუსეთის იმპერიამ ომის შედეგად არ დაიკავა.
მაგრამ რუსეთს გაცილებით ადრე ჰქონდა ქობულეთის მხარის, თურქულად ჩურუქ-სუს, დაკავების შანსი, კერძოდ, რუსეთ-ოსმალეთის 1828-29 წლების დროს. ეს ომი რუსეთის გამარჯვებით და ადრიანოპოლის საზავო შეთანხმებით დასრულდა. ადრიანოპოლის ზავის თანახმად ორ იმპერიას შორის საზღვარმა მდინარე ჩოლოქზე გაიარა. (გ. ხაჭაპურიძე, გურიის აჯანყება 1841 წელს, 1931 წ.)
შეთანხმების მე-4 მუხლი აღწერს იმპერიების საზღვარს კავკასიაში. ტექსტის მიხედვით საქართველო, იმერეთი, სამეგრელო, გურია და ამიერკავკასიის სხვა მხარეები უკვე მრავალი წელია სამუდამოდაა შეერთებული რუსეთის იმპერიასთან. რუსეთის საზღვარი იმერეთიდან მიუყვება გურიას შავ ზღვამდე, წმინდა ნიკოლოზის ნავსადგური…

ხუნდაძის ბაღი

ქალაქ ოზურგეთის მერია აპირებს აუქციონზე გაყიდოს სერის უბანში, ნინოშვილის ქუჩაზე ხუნდაძის ბაღის ყოფილი ტერიტორიის ნაწილი. ამ პოსტში მოკლედ დავწერ, ვინ იყო ვასილ ხუნდაძე, რა მნიშვნელობა აქვს სერის უბანს ოზურგეთისთვის და რატომ არ უნდა გაიყიდოს მიწის ეს ნაკვეთი
ვასილ ხუნდაძე ქალაქის თავი (მერი) იყო 1900-04 წლებში. პროვიზორი და აფთიაქის მესაკუთრე ხუნდაძე ქალაქის თვითმმართველობაში არჩევამდეც აქტიური მოქალაქეობით გამოირჩეოდა და 1893 წელს კოწია თავართქილაძესთან და იაგორ თაყაიშვილთან ერთად დააარსა ამხანაგობა „შუამავალი“, რომელიც გურიაში მეაბრეშუმეობის განვითარებით იყო დაკავებული. 1900 წლის 20 მარტის არჩევნებში ის ქალაქის საბჭოს ხმოსნად აირჩიეს და შემდეგ ქალაქის თავიც გახდა. 1906 წლის იანვარში, გურიის რესპუბლიკის დამარცხების შემდეგ, უკვე  ქალაქის ყოფილი თავი ვასილ ხუნდაძე სხვა ორ პიროვნებასთან ერთად იყო გაგზავნილი პოლკოვნიკ კრილოვთან მოსალაპარაკებლად, რათა ოზურგეთი გადაწვას გადაერჩინათ.
მაგრამ ხუნდაძის გვარი ჩვენს მეხსიერებას სერის უბანში მის მიერ გაშენებული ბაღის გამო შემორჩა. სერი ოზურგეთის …

გურულების შესახებ

იაკობ გოგებაშვილი:
გურული მეტად ჩქარია ლაპარაკში, მოძრაობაში, საქმეში, უყვარს პირდაპირობა და სძულს პირმოთნეობა. სწრაფად მოსდის გული, თოფის წამალივით იცის აფეთქება; მაგრამ ჩქარა ისევ მშვიდდება. სიმარჯვით და გულადობით გურულები განთქმულნი არიან. განათლებასაც გატაცებით მისდევენ.
თედო ჟორდანია

გურიის კუთხე დამივლია ამ ოციოდ წლის წინედ, როდესაც უცხოელების კულტურას ამ ხალხზე შესამჩნევი გამრყვნელი გავლენა არ მოეხდინა. უსწავლელ-უწიგნო გლეხ-კაცებმა გამაკვირვეს მათის დიდებულ სიტყვა-პასუხით, ,,ჯენტლმენობით” – ზრდილობით, ძველებურ ქართულ განათლებით (ბევრმა იცოდა გალობა საუცხოოდ და უფრო მეტმა ძველი სიმღერები – წარმტაცები), ჩვეულებათა სათნიანობით, კულტურით, რომლის ვრცლად აღწერა ითხოვს ახალს გმირებს. მათი ჩონგური ...და ფერხულის დაბმა ხომ გაიტაცებს იმასაც, რომლის სული მიძინებულია და მომკვდარინებული მუდმივ დუხჭირ ქვეყნიურს ზრუნვაში და ვისაც გმირული სული უღვივის გულში, იმას ხომ ცად აიტაცებს.

ამ ხალხში ქურდები სულ არ იყო მაშინ – ძველი გურული, როგორც ქართლელ-კახელიც ამას არ იკადრებდა. გურულების ბურთაობა, ფერხ…