ნასაკირალის ბრძოლა

 

 

იარაღები, რომლითაც იბრძოდნენ გლეხები

ნასაკირალის ბრძოლა, რეკონსტრუქცია, დაცულია რუსეთის თანამედროვე ისტორიის მუზეუმში

მუზეუმის ექსტერიერი

მუზეუმის ინტერიერი

ნასაკირალის ბრძოლის მონაწილეები მახარაძის რაიონიდან, „ლენინის დროშა“, 1955

ნასაკირალის ბრძოლის მონაწილეები  ჩოხატაურის რაიონიდან, „ლენინის დროშა“, 1955 

 

ნასაკირალის ბრძოლის მონაწილეები  ოზურგეთის მუზეუმში დაცული საქმის მიხედვით

 

ბრძოლის მონაწილეების მოგონებები საბჭოთა პრესიდან („ლენინის დროშა“)

კირილე უჯმაჯურიძე:

   19 ოქტომბერს ნაგომრის სამკითხველოში თავი მოიყარა წევრთა უმრავლესობამ. იხილებოდა მაზრის უფროსის ლაზარენკოს რაზმზე თავდასხმის მოწყობის საკითხი. ამ საკითხის გადაჭრაში აქტიური მონაწილეობა მიიღეს დათიკო შევარდნაძემ, ისიდორე ჩხარტიშვილმა, ვიქტორ ბოლქვაძემ და სხვებმა
    ...პირადად მე დავალებული მქონდა კავშირის დამყარება რაზმებს შორის, საჭიროების შემთხვევაში ტყვია-წამალი მიმეწოდებინა მათთვის. მეორე დღეს სამ საათზე მეფის ჯარს ოზურგეთიდან დამხმარე რაზმი მიაშველეს. ჩვენ კიდევ შეგვეძლო გავმკლავებოდით მათ, მაგრამ ტყვია-წამალი აღარ გვეყო.
    მეფის ჯარმა საკმაო მსხვერპლი გაიღო. ბახვის წყალი და ნასაკირალის გადასასვლელი სისხლით მოირწყო. დაეცნენ ჩვენი ამხანაგებიც...

ივანე გაგუა:

   ...ერთერთ წითელ რამზში მეც შევდიოდი. ნასაკირალის შეტაკების წინ გაფრთხილებული ვიყავი, რომ ჩემი იარაღით (მქონდა უბრალო სანადირო თოფი) ვყოფილიყავი ადგილზე. საღამოს წავედით ნასაკირალის გადასასვლელზე. გლეხთა რაზმების ნაწილი უკვე ჩასაფრებული იყო, ნაწილი კი ეძებდა მოხერხებულ ადგილებს, საფრებს. პირველი ყუმბარის გავარდნა ჩვენთვის სასიგნალო ნიშანი იყო.
    ბრძოლა დაახლოებით საღამოს 10 საათზე დაიწყო. ჯგუფი, რომელშიაც მე შევდიოდი, განლაგებული იყო ბახვისწყლის ხიდიდან 300-400 მეტრი დაშორებით. ლაზარენკოს რაზმს ჩვენს ჯგუფამდე არ მოუღწევია. თავდასხმის შემდეგ გადარჩენილმა კაზაკებმა და ჩაფრებმა მოპირდაპირე მაღლობს ცხევათის მთას შეაფარეს თავი...

კიდევ ერთი მონაწილე

    მე სხვებთან ერთად ჩემი რაზმით ვდგევარ ნასაკირალის ქედის თავში. ჩაბარებული მაქვს 10 გირვანქიანი ხელყუმბარა... მოუთმენლად ველოდით ჩვენს სამსხვერპლოს. დადგა 20 ოქტომბრის ღამე და ვამჩნევთ, რომ პლასტუნთა ბატალიონი მოდის ჩვენ მიმართულებით. მე ხელყუმბარა ვესროლე, მაგრამ იგი მათ ,,აბოზს” დაატყდა თავს (ბნელმა ღამემ მე შეცდომაში შემიყვანა, მე გაანგარიშებული მქონდა იგი თვით პლასტუნთა ბატალიონის შუაგულში ჩამეგდო) ამ გარემოებამ პლასტუნები თითქმის სრულ გაწყვეტისაგან იხსნა. პლასტუნები დაიბნენ და წყალში გადაცვივდნენ, ხოლო მათ განუწყვეტელი ზალპით ვპასუხობთ. დიდი ხნის შემდეგ, როცა ისინი გონს მოვიდნენ ჩვენს ზალპს სროლით უპასუხეს და მოპირდაპირე მთას ცხავათს შეაფარეს თავი.