Skip to main content

გურიის ისტორია რუკებით / Historical Maps of Guria

გიიომ დელილის რუკა, 1723 წ. დასავლეთ საქართველო ოსმალეთის იმპერიის გავლენის ქვეშაა. რუკაზე აღნიშნულია გურია და მისი მნიშვნელოვანი პუნქტები: ოზურგეთი, შეკვეთილი, ქობულეთი

ოსმალეთი აზიაში, ჰერმან მოლი, 1736 წ. რუკაზე აღნიშნულია „გურიელი“


ვახუშტი ბატონიშვილის რუკა, 1740-იანი წლები, გურია მარცხნივ ქვემოთ, მწვანე ფერით. ამ პერიოდში გურია ცალკე სამთავროა

ემანუელ ბოუენის რუკა, 1747 წ. გურიაში ჩანს შეკვეთილი, ქობულეთი, გონიო, ხოფა

1766 წლის რუკა. რუკაზე აღნიშნულია ჯუმათი, საბერიძეო, ბაილეთი, ასკანა, ოზურგეთი, ლიხაური, ალამბარი, აჭი, ხინო, ჩმოულეთი (?), ქაჯეთის ციხე, ბათუმი, ხინო, ერგე

უილიამ ფადენი, 1785 წ.

ლუი ვივიენ დე სან-მარტინი, 1787 წლის რუკა

რიგობერტ ბონი, 1787 წ

ჟან-პიერ ბურინიონის რუკა, 1794 წ. გურიის შემადგენლობაში ჩანს ბათუმი, ქობულეთი, შეკვეთილი, გრიგოლეთი. ოზურგეთი. გურიას და ოსმალეთს შორის საზღვარი გონიოზე გადის.

კავკასია 1799 წელს. გურია ოსმალეთის იმპერიაშია ნაჩვენები, თუმცა ფორმალურად ის დამოუკიდებელი სამთავროა და მას რეგენტი ქაიხოსრო მართავს, რადგან მამია V გურიელი ჯერ მცირეწლოვანია. ქვემო გურია, იგივე ჩურუქ-სუ, დღევანდელი ქობულეთის რაიონი ოსმალეთის იმპერიას აქვს მიტაცებული.


ჯონ კერის რუკა, 1801 წ.

იოჰან რაინეცკე, 1804 წ. რუკაზე „გურიელის“ ფარგლებში ნაჩვენებია მდინარეები სუფსა, კინტრიში (შეცდომაა: აქ ნატანები უნდა იყოს) და შეკვეთილი (ჩოლოქი). დაბები: ჯუმათი, კირკულეთი (გრიგოლეთი?), ოზურგეთი, შეკვეთილი
1810 წელი, გურია კვლავ დამოუიდებელი სამთავროა, მაგრამ მის უკანასკნელ მთავარს, მამია V გურიელს რუსეთის იმპერიასთან მფარველობის ხელშეკრულება აქვს გაფორმებული. რუკაზე აღნიშნულია იმდროინდელი გურიის მნიშვნეოვანი პუნქტები: ოზურგეთი, გურიანთა, ჩოხატაური, ასევე შემოქმედის მონასტერი. ჩანს გურიაში შემომავალი ერთადერთი გზა სამტრედიიან ჩოხატაურის გავლით. ოსმალეთის მიერ მიტაცებულ ნაწილში რუკაზე დატანილია ბათუმი და ლივანი (დაახლოებით ოჩხამურის ახლოს)

უილიამ დარტონის რუკა, 1811 წ

აარონ ეროუსმითის რუკა, 1812 წ.

ჯონ პინკერტონი, 1813 წელი

ლუკას ფილდინგის რუკა, 1823 წ. გურიაში ოზურგეთი, გრიგოლეთი, ალამბარი, გონიო

ლუი ვივიენ დე სან მარტინის რუკა, 1824 წ. აღნიშნულია შეკვეთილი, ჩოლოქი, ბათუმი. საზღვარზე გონიო

დანიელ ლიზარსის რუკა, 1831 წ. ქვემო გურია აქაც გურიის ფარგლებშია

1835 წლის რუკა. აქ ჩანს, რომ გურია ორადაა გაყოფილი. ქვემო გურია ბათუმითურთ ოსმალეთის იმპერიაშია, ნაგომარი და ნიკოლოზი (შეკვეთილი) რუსეთის იმპერიაში

კავკასია ყირიმის ომის (1853-1856) დროს. გურია ოზურგეთის მაზრის სახით რუსეთის იმპერიის ნაწილია. 


ჰაინრიხ ბერგჰაუსის რუკა, 1855 წ. მწვანედ რუსეთის იმპერიის საზღვრებია შემოხაზული. ამ დროს სამეგრელოს სამთავრო ჯერ კიდევ არ არის გაუქმებული, გურიისა კი უკვე გაუქმებული და ანექსირებულია რუსეთის იმპერიის მიერ

ომის შემდეგ, გეორგ დოდის რუკა, 1856 წ.

კოლტონ ვულუორთის რუკა, 1856 წ. რუკაზე გურიაში აღნიშნულია ოზურგეთი, ნიკოლოზი (შეკვეთილი) და ფოთი

Karte des Kaukasischen Isthmus - Entworfen und gezeichnet von J-Grassl - 1856

კავკასია 1856 წელს. რუკაზე დატანილია მაშინდელი გურიის მნიშვნელოვანი პუნქტები: მაზრის ცენტრი ოზურგეთი, ხვარბეთი, მალთაყვა, წმ. ნიკოლოზი (შეკვეთილი), ლანჩხუთი, ლესა, ლიხაური, ნაგომარი, აკეთი, ჩოხატაური

1861 წ. ალექსანდრ კეით ჯონსტონის რუკა. ოსმალეთისა და რუსეთის იმპერიების საზღვარი. ლაზისტანი და ქვემო გურია ოსმალეთის იმპერიის შემადგენლობაშია. საზღვარი ჩოლოქზე გადის

ამიერკავკასიის გზების ქსელი, Кавказский календарь1872 წ. გურიაში ჩანს მხოლოდ ერთი -სამაზრო მნიშვნელობის - გზა, სადგურ ორპირიდან ოზურგეთამდე.
რუკაზე დატანილი სხვა პუნქტებია წმ. ნიკოლოზი, აჭი, ასკანა, ნაბეღლავი, ჩაკიტაური, ამაღლება, აკეთი, ჩოჩხათი
ჩურუქ-სუ, გურია და აჭარა. რუკა დიმიტრი ბაქრაძემ მისი მოგზაურობისას შეადგინა

[თურქეთთან არსებული ყოფილი საზღვრის რუკა]
1878 წლამდე თურქეთთან საზღვრის  რუკა. საზღვარი ჩოლოქზე გადიოდა

Кавказский календарь 1878 წ

ქუთაისის გუბერნიის ეთნოგარფიული რუკა. რუკის მიხედვით გუბერნიაში იმ დროს 76055 გურული ცხოვრობდა

ოზურგეთის მაზრის რუკა. მაზრა სამ საპოლიციო უბნად და 25 სასოფლო საზოგადოებად (თემად) არის დაყოფილი

1891 წელი, გურიაში თბილისი-ბათუმის რკინიზგის მონაკვეთი გადის. რუკაზე აღნიშნულია ოზურგეთი, ნიკოლოზია (შეკვეთილი), აჭი, ასევე მწვერვალი მეფისწყარო

საქართველოს რუკა, 1919 წელი
1919 წ. პარიზის საზავო კონფერენციაზე წარსადგენად საქართველოს მიერ მომზადებული რუკა. გურიაში ჩანს ოზურგეთი და ნატანები


საქართველოს სოციალისტური საბჭოთა რესპუბლიკის პოლიტიკურ-ეკონომიური რუკა
გასაბჭოების პირველი წლები. გურია ჯერ კიდევ ერთიანია ოზურგეთის მაზრის სახით


საქართველოს სსრ შავიზღვისპირეთის რუკა, 1938
საქართველოს სსრ შავიზღვისპირეთის რუკა 1938  წ. გურია უკვე კომუნისტების მიერ სამ რაიონად - ლანჩხუთის, მახარაძისა და ჩოხატაურის - არის დაყოფილი


Comments

Popular posts from this blog

გურიის ფეოდალები

გურიის თავადები
ვახუშტი ბატონიშვილის ცნობით

ფლობს გურიას გურიელი და იტყვის ვარდანის ძეობასა, და სხუანი მის ქვეშენი არიან ესენი: თავდგირიძე და ამილახორი, ჩავიდნენ სამცხიდან, შარვაშისძე მოვიდა აფხაზეთიდამ, ბერიძე, კვერღელისძე, ბერეჟიანი, ნაკაშიძე დასხუანი, აგრეთვე აზნაურნიცა“ XIX საუკუნეში, დიმიტრი ბაქრაძის თანახმად, გურიაში თავადების ექვსი გვარი იყო:
გურიელი გურიელები გვარად სინამდვილეში ვარდანისძეები იყვნენ, ხოლო გურიელობა კი იყო მათი ტიტული, როგორც გურიის მფლობელებისა. ისინი თავიდან გურიის ერისთავები, XVI საუკუნიდან კი დამოუკიდებელი მთავრები  იყვნენ. გურიელად იწოდებოდა ფეოდალური სახლის უფროსი, სახლის სხვა წევრები - ბატონიშვილებად. გურიელების საზაფხულო რეზიდენცია იყო უჩხუბი, ზამთრისა კი - ოზურგეთი, მამია V გურიელმა რეზიდენცია მთლიანად ოზურგეთში გადაიტანა. საგვარეულო საძვალე - შემოქმედის ეკლესია, საბატონიშვილო - ლესა
ნაკაშიძე
გურიელების შემდეგ გურიის ყველაძე ძლიერი და მდიდარი გვარი იყო. ნაკაშიძეების საგვარეულო მოდის გვარ ნაკანიდან. ნაკანი შუა საუკუნეებში გადაკეთდა ნაკაშიდ, გვიან შუა …

ღომი

XX საუკუნემდე გურიაში გავრცელებული ერთ-ერთი ტრადიციული კულტურა იყო ღომი. ღომი (Setaria italica) მარცვლოვანი კულტურაა, რომელიც დასავლეთ საქართველოში იყო გავრცელებული, ამას ხელს უწყობდა აქაური ჰავა, ნალექები და სხვა ფაქტორები.

ღომი არის ერთწლიანი, თავთავიანი მცენარე. მას აქვს სწორი, მწვანე 1.5-2 მ. სიმაღლის ღერო. მწიფობის პერიოდში ღერო იტვირთება, იტოტება და იკეთებს მსხვილ მუხლს. თავთავი ივსება წვრილი მარცვლებით. მარცვლების ზომა ფეტვის მარცვალზე ოდნავ დიდია.
არქეოლოგიური გათხრების შედეგად საქართველოს ტერიტორიაზე მოპოვებული ღომის დანახშირებული მარცვლები თარიღდება ძვ. წ. II-I საუკუნეებით. ღომი საქართველოში XX საუკუნის 20-იან წლებამდე მოჰყავდათ.

კულტურულ ღომს, მისი სარეველა სახეობისგან განსხვავებით სჭირდებოდა გაცეხვა, მხოლოდ ასე იყო შესაძლებელი მარცვლის მოშორება თავთავიდან. საცეხვავი მოწყობილობები იყო ჩამური, საბეგველი და სხვ. არსებობდა ხელის, ფეხის და წყლის ჩამური. ღომს ცეხვავდნენ ინდივიდუალურად, ან ნადის დახმარებით გაცეხვილ ღომს ინახავდნენ ნალიაში (შემდგომ ნალია ჩაანაცვლა სასიმინდემ) ან…

მაქსიმე I-ის სიგელი გურიის უდაბნოს მონასტერს

დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქის, მაქსიმე I მაჭუტაძის სიგელი გურიის უდაბნოს მონასტერს
წყალობითა ღუთისათა ჩუენ კათალიკოსი ჩრდილო აფხაზთა და ყოვლისა საიმერეთოსა, მამამთავარი მაქსიმე უბრძანებთ და მოვახსენებ ყოველთა გურულთა მართლმადიდებელთა ქრისტიანეთა, დიდთა და მცირეთა, ამ ქვეყნის მემკვიდრეთა გურიის მეპატრონეთა და ყოველთა დარბაზის ერთა მისთა თავადთა და საპატიო კაცთა, აზნაურთა, მსახურთა და გლეხთა, მამათა და დედათა, რიონის წყლის გამოღმართთა ყოველთა ერთობით ღუთისა მიერი ლოცვა კურთხევითა მოგიკითხავ და გამცნებ ყოველთა გურიის უდაბნოს მახლობელთა: მართებული და ვალი არის ქრისტიანეთაგან, რომელსაც შეძლება ჰქონდეს და რაც სამსახური შეეძლოს ვისმე რომ თქუენთვის ცოცხალთა და მიცვალებულთათვის უდაბნო და მონასტერი მომხსენებელი და მლოცველი ამყოფოთ და შეძლებისაებრ თქუენც უდაბნოს შემწე და შემმატებელი და მოსამსახურე იყვნეთ სულთა და ხორცთა თქუენთა სარგებლად , და ამასაც მოგახსენებთ: ვინც სამართლის მათხოვარი ხართ უდაბნოსაგან, მაგ მონასტრის და უდაბნოს უფროსი და მომკითხავი ჩუენ ვართ, ვისაც მისგან სამართლის …

გურიელები გურიის საზღვრების შესახებ

მამია V და ქაიხოსრო გურიელები აღწერენ გურიის სამთავროს ისტორიულ საზღვრებს პავლე ციციანოვის - საქართველოში რუსეთის მთავარსადლისადმი  მიწერილ წერილში

გამოცხადება საზღვართა გურიისათა, რომელიცა პირველად ჟამსა მეფისა თამარისასა იყო აღწერილ, არს მოთხრობასა შინა საქართველოსა წიგნისასა; პირველი საზღვარი, რომელსაც ოსმალნი ქემერ უხმობენ და ჩუჱნ გურულნი რკინის-პალოდ, მას აქეთ სოფლები ხოფა და ვიწე, ციხე და სოფელი გონიად სახელ-დებული, სოფელი და საბალახე ზამთრით პირუტყუთ სამყოფი კახაბერი, რომელსა თჳს ერთს გურიის უფლის-წულს წილად ხვედრია და სახელიც ის რქმევია და თავის სოფლისათვისაც ის სახელი დაუძს კახაბერი, ბათუმი ქალაქი და ლიმენა, სოფელი ჩაქვი, რომელს ჟამს დააკლდა გურიის საზღვარს, — რიცხვით წელიწადის მახსოვარი არა ვართ და ჟამი ესე ვიცით, რომ გურიელს გიორგის სჭერია მეორე მთავრობა მამის ჩუჱნისა, მესამე ჩუჱნი. ციხის ძირს აქეთი სოფელი ქობულეთი ხინო ოცი წელია, რომ მამა ჩუჱნს დააკლდა, არა თუ ხონთქრისაგან, არამედ მოხუცებულების უძლორებით შემოვლა და პასუხის მიცემა არ შეეძლო, ქრისტიანნი მეზობელნიც შეწევნის ნ…

მამია III გურიელი კრძალავს ადამიანებით ვაჭრობას

მამია III გურიელის ფიცის წიგნი ბესარიონ ბარათაშვილ-ორბელიანს, დავით გარეჯის უდაბნოს ბერს, შემდგომში აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქს, გურიის სამთავროში ტყვეთა სყიდვის აკრძალვის შესახებ


ქ. თავად ყოვლისა მპყრობელისა ღმრთისა, მამისა, ძისა, სულისა წმიდისა თავდებობითა, მინდობითა, შუობითა და შუამდგომლობითა ყოვლად წმიდისა ღმრთისმშობელისა მარიამისათა, ძლიერებითა პატიოსნისა და ცხოველს-მყოფელისა ჯვარისათა, ზეცისა ძალთა ანგელოზთა, მთავარანგელოზთა მიქაელ და გაბრიელისათა, წინასწარმეტყუელისა წინამორბედისა იოანესითა და რანიცა წმიდანი ღმრთისანი სვინაქსარსა შინა სწერიან და მოიხსენიებიან, ამათ ყოველთა წმიდათა ღმრთისათა თავსმდებითა, მინდობითა, შუობითა შუამდგომლობითა ესე ფიცი პირი და წიგნი მოგეცი ჩუენ გურიელმან პატრონმან მამია შენ გარეჯისა ნათლისმცემელისა უდაბნოთგან ბრძანებისა ღმრთისათა მოსაქეველად ჩუენთვის წარმოგზავნილსა მამასა ჩუენსა წმიდასა ბესარიონს, ამა პირსა ზედა, რომე ჩუენს საბატონოშიდ მოხველით და ტევის აღთქმისა დადება გვიქადაგეთ, ჩუენცა შევისწავეთ და ჩუენსა საბატონოს კაცსა გაუსყიდველობი…