Skip to main content

გურიის ისტორია რუკებით / Historical Maps of Guria

გიიომ დელილის რუკა, 1723 წ. დასავლეთ საქართველო ოსმალეთის იმპერიის გავლენის ქვეშაა. რუკაზე აღნიშნულია გურია და მისი მნიშვნელოვანი პუნქტები: ოზურგეთი, შეკვეთილი, ქობულეთი

ოსმალეთი აზიაში, ჰერმან მოლი, 1736 წ. რუკაზე აღნიშნულია „გურიელი“


ვახუშტი ბატონიშვილის რუკა, 1740-იანი წლები, გურია მარცხნივ ქვემოთ, მწვანე ფერით. ამ პერიოდში გურია ცალკე სამთავროა

ემანუელ ბოუენის რუკა, 1747 წ. გურიაში ჩანს შეკვეთილი, ქობულეთი, გონიო, ხოფა

1766 წლის რუკა. რუკაზე აღნიშნულია ჯუმათი, საბერიძეო, ბაილეთი, ასკანა, ოზურგეთი, ლიხაური, ალამბარი, აჭი, ხინო, ჩმოულეთი (?), ქაჯეთის ციხე, ბათუმი, ხინო, ერგე

უილიამ ფადენი, 1785 წ.

ლუი ვივიენ დე სან-მარტინი, 1787 წლის რუკა

რიგობერტ ბონი, 1787 წ

ჟან-პიერ ბურინიონის რუკა, 1794 წ. გურიის შემადგენლობაში ჩანს ბათუმი, ქობულეთი, შეკვეთილი, გრიგოლეთი. ოზურგეთი. გურიას და ოსმალეთს შორის საზღვარი გონიოზე გადის.

კავკასია 1799 წელს. გურია ოსმალეთის იმპერიაშია ნაჩვენები, თუმცა ფორმალურად ის დამოუკიდებელი სამთავროა და მას რეგენტი ქაიხოსრო მართავს, რადგან მამია V გურიელი ჯერ მცირეწლოვანია. ქვემო გურია, იგივე ჩურუქ-სუ, დღევანდელი ქობულეთის რაიონი ოსმალეთის იმპერიას აქვს მიტაცებული.


ჯონ კერის რუკა, 1801 წ.

იოჰან რაინეცკე, 1804 წ. რუკაზე „გურიელის“ ფარგლებში ნაჩვენებია მდინარეები სუფსა, კინტრიში (შეცდომაა: აქ ნატანები უნდა იყოს) და შეკვეთილი (ჩოლოქი). დაბები: ჯუმათი, კირკულეთი (გრიგოლეთი?), ოზურგეთი, შეკვეთილი
1810 წელი, გურია კვლავ დამოუიდებელი სამთავროა, მაგრამ მის უკანასკნელ მთავარს, მამია V გურიელს რუსეთის იმპერიასთან მფარველობის ხელშეკრულება აქვს გაფორმებული. რუკაზე აღნიშნულია იმდროინდელი გურიის მნიშვნეოვანი პუნქტები: ოზურგეთი, გურიანთა, ჩოხატაური, ასევე შემოქმედის მონასტერი. ჩანს გურიაში შემომავალი ერთადერთი გზა სამტრედიიან ჩოხატაურის გავლით. ოსმალეთის მიერ მიტაცებულ ნაწილში რუკაზე დატანილია ბათუმი და ლივანი (დაახლოებით ოჩხამურის ახლოს)

უილიამ დარტონის რუკა, 1811 წ

აარონ ეროუსმითის რუკა, 1812 წ.

ჯონ პინკერტონი, 1813 წელი

ლუკას ფილდინგის რუკა, 1823 წ. გურიაში ოზურგეთი, გრიგოლეთი, ალამბარი, გონიო

ლუი ვივიენ დე სან მარტინის რუკა, 1824 წ. აღნიშნულია შეკვეთილი, ჩოლოქი, ბათუმი. საზღვარზე გონიო

დანიელ ლიზარსის რუკა, 1831 წ. ქვემო გურია აქაც გურიის ფარგლებშია

1835 წლის რუკა. აქ ჩანს, რომ გურია ორადაა გაყოფილი. ქვემო გურია ბათუმითურთ ოსმალეთის იმპერიაშია, ნაგომარი და ნიკოლოზი (შეკვეთილი) რუსეთის იმპერიაში

კავკასია ყირიმის ომის (1853-1856) დროს. გურია ოზურგეთის მაზრის სახით რუსეთის იმპერიის ნაწილია. 


ჰაინრიხ ბერგჰაუსის რუკა, 1855 წ. მწვანედ რუსეთის იმპერიის საზღვრებია შემოხაზული. ამ დროს სამეგრელოს სამთავრო ჯერ კიდევ არ არის გაუქმებული, გურიისა კი უკვე გაუქმებული და ანექსირებულია რუსეთის იმპერიის მიერ

ომის შემდეგ, გეორგ დოდის რუკა, 1856 წ.

კოლტონ ვულუორთის რუკა, 1856 წ. რუკაზე გურიაში აღნიშნულია ოზურგეთი, ნიკოლოზი (შეკვეთილი) და ფოთი

Karte des Kaukasischen Isthmus - Entworfen und gezeichnet von J-Grassl - 1856

კავკასია 1856 წელს. რუკაზე დატანილია მაშინდელი გურიის მნიშვნელოვანი პუნქტები: მაზრის ცენტრი ოზურგეთი, ხვარბეთი, მალთაყვა, წმ. ნიკოლოზი (შეკვეთილი), ლანჩხუთი, ლესა, ლიხაური, ნაგომარი, აკეთი, ჩოხატაური

1861 წ. ალექსანდრ კეით ჯონსტონის რუკა. ოსმალეთისა და რუსეთის იმპერიების საზღვარი. ლაზისტანი და ქვემო გურია ოსმალეთის იმპერიის შემადგენლობაშია. საზღვარი ჩოლოქზე გადის

ამიერკავკასიის გზების ქსელი, Кавказский календарь1872 წ. გურიაში ჩანს მხოლოდ ერთი -სამაზრო მნიშვნელობის - გზა, სადგურ ორპირიდან ოზურგეთამდე.
რუკაზე დატანილი სხვა პუნქტებია წმ. ნიკოლოზი, აჭი, ასკანა, ნაბეღლავი, ჩაკიტაური, ამაღლება, აკეთი, ჩოჩხათი
ჩურუქ-სუ, გურია და აჭარა. რუკა დიმიტრი ბაქრაძემ მისი მოგზაურობისას შეადგინა

[თურქეთთან არსებული ყოფილი საზღვრის რუკა]
1878 წლამდე თურქეთთან საზღვრის  რუკა. საზღვარი ჩოლოქზე გადიოდა

Кавказский календарь 1878 წ

ქუთაისის გუბერნიის ეთნოგარფიული რუკა. რუკის მიხედვით გუბერნიაში იმ დროს 76055 გურული ცხოვრობდა

ოზურგეთის მაზრის რუკა. მაზრა სამ საპოლიციო უბნად და 25 სასოფლო საზოგადოებად (თემად) არის დაყოფილი

1891 წელი, გურიაში თბილისი-ბათუმის რკინიზგის მონაკვეთი გადის. რუკაზე აღნიშნულია ოზურგეთი, ნიკოლოზია (შეკვეთილი), აჭი, ასევე მწვერვალი მეფისწყარო

საქართველოს რუკა, 1919 წელი
1919 წ. პარიზის საზავო კონფერენციაზე წარსადგენად საქართველოს მიერ მომზადებული რუკა. გურიაში ჩანს ოზურგეთი და ნატანები


საქართველოს სოციალისტური საბჭოთა რესპუბლიკის პოლიტიკურ-ეკონომიური რუკა
გასაბჭოების პირველი წლები. გურია ჯერ კიდევ ერთიანია ოზურგეთის მაზრის სახით


საქართველოს სსრ შავიზღვისპირეთის რუკა, 1938
საქართველოს სსრ შავიზღვისპირეთის რუკა 1938  წ. გურია უკვე კომუნისტების მიერ სამ რაიონად - ლანჩხუთის, მახარაძისა და ჩოხატაურის - არის დაყოფილი


Comments

Popular posts from this blog

გურიის ფეოდალები

გურიის თავადები
ვახუშტი ბატონიშვილის ცნობით

ფლობს გურიას გურიელი და იტყვის ვარდანის ძეობასა, და სხუანი მის ქვეშენი არიან ესენი: თავდგირიძე და ამილახორი, ჩავიდნენ სამცხიდან, შარვაშისძე მოვიდა აფხაზეთიდამ, ბერიძე, კვერღელისძე, ბერეჟიანი, ნაკაშიძე დასხუანი, აგრეთვე აზნაურნიცა“ XIX საუკუნეში, დიმიტრი ბაქრაძის თანახმად, გურიაში თავადების ექვსი გვარი იყო:
გურიელი გურიელები გვარად სინამდვილეში ვარდანისძეები იყვნენ, ხოლო გურიელობა კი იყო მათი ტიტული, როგორც გურიის მფლობელებისა. ისინი თავიდან გურიის ერისთავები, XVI საუკუნიდან კი დამოუკიდებელი მთავრები  იყვნენ. გურიელად იწოდებოდა ფეოდალური სახლის უფროსი, სახლის სხვა წევრები - ბატონიშვილებად. გურიელების საზაფხულო რეზიდენცია იყო უჩხუბი, ზამთრისა კი - ოზურგეთი, მამია V გურიელმა რეზიდენცია მთლიანად ოზურგეთში გადაიტანა. საგვარეულო საძვალე - შემოქმედის ეკლესია, საბატონიშვილო - ლესა
ნაკაშიძე
გურიელების შემდეგ გურიის ყველაძე ძლიერი და მდიდარი გვარი იყო. ნაკაშიძეების საგვარეულო მოდის გვარ ნაკანიდან. ნაკანი შუა საუკუნეებში გადაკეთდა ნაკაშიდ, გვიან შუა …

როგორ დაკარგა გურიამ ქობულეთი

გურია, ტრადიციულად, სამ ნაწილად იყოფოდა: ზემო, შუა და ქვემო გურიად. ქვემო გურია - ტერიტორია მდინარეებს, ჩოლოქსა და ჭოროხს შორის, დაახლოებით ემთხვევა დღევანდელი ქობულეთის რაიონს. ქვემო გურია გურიის სამთავროს ოსმალეთის იმპერიამ 1770-იან წლებში წაართვა და საზღვარმა მაშინ მდინარე ცხრაფონაზე გაიარა. ოსმალეთმა ეს ტერიტორია შეინარჩუნა ერთი საუკუნის განმავლობაში, 1878 წლამდე, მანამ, სანამ ის რუსეთის იმპერიამ ომის შედეგად არ დაიკავა.
1804 წელს რუსეთის იმპერიამ იმერეთის სამეფო გურიის სამთავროთურთ მფარველობაში მიიღო. რუსეთს მაშინვე გაუჩნდა პრეტენზიები ბათუმზე. საქართველოს მთავარმართებელი პავლე ციციანოვი სწერდა რუსეთის ელჩს სტამბულში, ანდრეი იტალინკსკის, რომ ეზრუნა ბათუმის რუსეთისთვის შეერთებაზე, რადგან ბათუმი გურიის სამთავროს ეკუთვნოდა, გურიის სამთავრო კი ახლა რუსეთს ეკუთვნისო. გურიის სამთავროს საზღვრების შესასწავლად გურიაში ჩავიდა პიოტრ ლიტვინოვი, რომელსაც ქაიხოსრო და მამია გურიელებმა მოახსენეს, რომ კინტრიში, ციხისძირი, ჩაქვი და ბათუმი გურიის სამთავროში შედიოდა. ლევან გურიელმა ლიტვინოვს უთხრა …

გურულების შესახებ

იაკობ გოგებაშვილი:
გურული მეტად ჩქარია ლაპარაკში, მოძრაობაში, საქმეში, უყვარს პირდაპირობა და სძულს პირმოთნეობა. სწრაფად მოსდის გული, თოფის წამალივით იცის აფეთქება; მაგრამ ჩქარა ისევ მშვიდდება. სიმარჯვით და გულადობით გურულები განთქმულნი არიან. განათლებასაც გატაცებით მისდევენ.
თედო ჟორდანია

გურიის კუთხე დამივლია ამ ოციოდ წლის წინედ, როდესაც უცხოელების კულტურას ამ ხალხზე შესამჩნევი გამრყვნელი გავლენა არ მოეხდინა. უსწავლელ-უწიგნო გლეხ-კაცებმა გამაკვირვეს მათის დიდებულ სიტყვა-პასუხით, ,,ჯენტლმენობით” – ზრდილობით, ძველებურ ქართულ განათლებით (ბევრმა იცოდა გალობა საუცხოოდ და უფრო მეტმა ძველი სიმღერები – წარმტაცები), ჩვეულებათა სათნიანობით, კულტურით, რომლის ვრცლად აღწერა ითხოვს ახალს გმირებს. მათი ჩონგური ...და ფერხულის დაბმა ხომ გაიტაცებს იმასაც, რომლის სული მიძინებულია და მომკვდარინებული მუდმივ დუხჭირ ქვეყნიურს ზრუნვაში და ვისაც გმირული სული უღვივის გულში, იმას ხომ ცად აიტაცებს.

ამ ხალხში ქურდები სულ არ იყო მაშინ – ძველი გურული, როგორც ქართლელ-კახელიც ამას არ იკადრებდა. გურულების ბურთაობა, ფერხ…

გურული ფირალები

გურიაში ფირალობა ორ სხვადასხვა პერიოდში გავრცელდა, 1880-იან წლებში და 1900-იან წლებში. 1880-იანი წლების ფირალობა გაჭირვებისა და სიღარიბის შედეგი იყო. 1900-იანი წლების ფირალებს კი პოლიტიკური მიზნები ჰქონდათ, ზოგი მათგანი 1905 წელს ნასაკირალის ბრძოლაში მონაწილეობდა.
„არ არის არცერთი განათლებული ერი, რომ თავის განვითარებაში ყაჩაღობა არ გაევლოს“ გაზეთი „ივერია“

ალმასხან ბედინეიშვილის ისტორია
ალმასხან ბედინეიშვილი იყო წარმოშობით სურებიდან. მისი ბატონი იყო ზურაბ ერისთავი, გორაბერულის ერისთავების შტოდან.
ერისთავი მიაკითხავდა ბედინეიშვილს, როგორც სხვა გლეხებს, წამოწვებოდა მარანში და ითხოვდა მასვით და მაჭამეთო და სამ დღეზე ნაკლებს არ გაჩერდებოდა. უძლებდა ალმასხანი, მაგრამ ერთხელაც ბატონმა ქალები მოინდომა, ამოასხა ალმასხანს, შეუვარდა ერისთავს გორაბერეჟუოულის სასახლეში და მოკლა ლოგინში.
ბედინეიშვილმა 60 წელის გაატარა სურების ტყეში ფირალობაში.
სიმღერა ფირალ მეხუზლაზე

სიმღერა სისონა დარჩიაზე
 სიმღერა სისონა დარჩიაზე

„იცით, ვინ არიან ეს ფირალები? ცოლშვილიანი კაცები, რომლებიც გუშინ მშვიდი მიწის მუშა იყ…

ბახმარო: ძველი ფოტოები და ტურისტული ბილიკები

ბახმაროს ხედი პატარა ფაფარადან



აქ წარმოდგენილია ბახმაროს დამსვენებელთა შორის პოპულარული რამდენიმე ტურისტული ბილიკი. თითოეულ რუკაზე მარჯვნივ ზედა კუთხეში, ღილაკ wikiloc-ზე დაჭერით ნახავთ დეტალურ რუკას
ობოლი ქვა, დიდი ზომის ლოდი


ზოტიყელი, აჭარელთა საზაფხულო დასახლება ბახმაროსთან ახლოს. სამანქანო გზა


ზოტიყელი, საცხენოსნო და ქვეითთა ბილიკი



სილამაზის წყარო, ერთ-ერთი ყველაზე ცივი წყარო ბახმაროში


გადრეკილი, ანუ მზის ამოსავალი. 2505 მ . სიმაღლის მთიდან კარგ ამინდში შესაძლებელია მზის ამოსვლის ნახვა


მზის ჩასავალი. მზის ჩასვლა ყოველთვის კარგი საცქერია, მოწმენდილ და ღრუბლიან ამინდშიც



ბილიკი ბახმარომდე სოფელ ვაკიჯვრიდან



ბილიკი ბახმარომდე სოფელ მთისპირიდან



გომისმთა. გურიის რიგით მეორე სამთო კურორტი ბახმაროდან არც ისე შორსაა. გასდასვლა ფეხით და ცხენებით შეიძლება